یعنی چه
در ساختارهای سیاسی دو مجلسی، به مجلسی که معمولاً اعضای آن نگاهی کلانتر و پختهتر به قوانین دارند و وظیفهٔ نظارت، اصلاح یا رد مصوبات مجلس نمایندگان را بر عهده دارد، مجلس فوقانی میگویند. این نهاد به عنوان فیلتر دوم قانونگذاری عمل میکند تا از شتابزدگی در تصویب قوانین جلوگیری شود.
تلفظ
تلفظ این عبارت ترکیبی به صورت «مَجْلِسِ فَوْقانی» (majles-e fowqāni) است.
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول کلماتی، عبارت «مجلس فوقانی» دقیقاً ۱۰ حرف دارد. بسته به تعداد حروف، واژگان «سنا» یا «مجلس علیا» نیز به عنوان معادلهای رایج کاربرد دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این مفهوم، بیشتر از واژگان Upper House و Upper Chamber استفاده میشود. همچنین در بسیاری از کشورها مانند آمریکا، نام اختصاصی این نهاد Senate است.
به فارسی
معادلها و برگردانهای رایج فارسی این اصطلاح شامل «مجلس علیا»، «مجلس سنا» و «ایوان بالا» یا «خانه بالا» است.
نماد چیست
در علوم سیاسی، مجلس فوقانی نماد تعادل قدرت، عقلانیت نخبگان و فیلتر بازبینی برای جلوگیری از تندرویهای احتمالی مجلس عوام است. در نمادهای تصویری جهانی نیز معمولاً ساختمانهای گنبدیشکل کلاسیک یا صندلیهای قرمز رنگ (به رسم مجلس لردان بریتانیا) نماد آن هستند.
جمعبندی و توضیح کامل مجلس فوقانی
مجلس فوقانی که در ادبیات سیاسی با نامهایی چون مجلس علیا یا سنا نیز شناخته میشود، رکن اساسی در ساختار حکومتهای دو مجلسی (Bicameral) به شمار میرود. هدف اصلی از تشکیل این مجلس، ایجاد نوعی توازن قدرت و کنترل روی مصوبات احساسی یا شتابزدهٔ مجلس پاییندستی (مانند مجلس نمایندگان یا عوام) است. اعضای این مجلس معمولاً از میان افراد باتجربهتر، نخبگان سیاسی یا از طریق سیستمهای نظارتی و انتصابی خاص برگزیده میشوند تا با دیدی کلان به منافع ملی بنگرند.
این عبارت ترکیبی از دو واژهٔ عربی «مجلس» (محل نشستن) و «فوقانی» (صفت ساخت فارسی به معنای بالایی) شکل گرفته است. اگرچه این اصطلاح ترکیبی مدرن در متون کهن یا قرآن به عنوان ساختار سیاسی پیشینهای ندارد، اما ریشه کلمات آن مجزا به کار رفتهاند. امروزه نمونههای بارز مجلس فوقانی در جهان شامل مجلس سنای ایالات متحده آمریکا و مجلس لردها در بریتانیا است که نقش مهمی در ثبات قانونگذاری ایفا میکنند.