معنی
عبارتی دعایی و احترامآمیز در زبان عربی است که پس از نام پیامبران الهی، امامان شیعه و برخی از شخصیتهای مقدس و پاکدامن به کار میرود تا مرتبه و قداست آنها ارج نهاده شود.
یعنی چه
این اصطلاح ترکیب از حرف جر «عَلی» و ضمیر «ـه» به معنی «بر او» همراه با «السَّلام» به معنی درود و سلامتی است. در فرهنگ اسلامی برای تعظیم و بزرگداشت پیشوایان دینی پس از ذکر نامشان استفاده میشود.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت با فتحة عین و لام، سکون یا، و کسرة هاء در کلمه اول، و فتحة سینِ مشدد و سکون لام در کلمه دوم به صورت «عَلَیهِ السَّلام» انجام میشود.
در جدول
در مسابقات و جدولهای کلمات متقاطع، به عنوان پاسخ برای راهنماهایی مثل «درود بر او پس از نام پیامبران» یا «ذکر احترام مذهبی ۱۰ حرفی» از عبارت «علیه السلام» استفاده میشود.
به انگلیسی
در متون و ترجمههای انگلیسی اسلامی، برای انتقال این مفهوم از عبارت 'Peace be upon him' استفاده میشود که به صورت مخفف .P.B.U.H یا AS (برگرفته از Aleyhisselam) نوشته میشود.
به عربی
این عبارت اصالتاً عربی است و در زبان مبدأ به شکل نویسه یونیکد اختصاصی «﵇» یا به صورت مکتوب کامل پس از نام بزرگان دین میآید.
در قرآن
عینِ ترکیب گرامری «علیه السلام» در قرآن نیامده، اما اصل و سنت فرستادن درود بر پیامبران بارها تکرار شده است؛ مانند «سَلَامٌ عَلَىٰ نُوحٍ فِي الْعَالَمِينَ» (صافات/۷۹) و «سَلَامٌ عَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ» (صافات/۱۰۹) که مشروعیت این تکریم را نشان میدهد.
جمعبندی و توضیح کامل علیه السلام
عبارت «علیه السلام» یکی از رایجترین شعائر و اصطلاحات دعایی در فرهنگ و ادب اسلامی است که شیعیان و اهل سنت برای تکریم پیامبران الهی و امامان معصوم به کار میبرند. در متون مکتوب، این عبارت طولانی معمولاً به صورت نشانه اختصاری «(ع)» یا نویسه اختصاصی نمایش داده میشود تا روانخوانی متن حفظ شود.
ریشه این عبارت به زبان عربی و ساختار قرآنی تحیت بازمیگردد. اگرچه قالب دقیقِ دو کلمهای آن بعد از دوران نزول قرآن در زبان مذهبی تثبیت شده است، ریشه در آیات متعددی دارد که خداوند خود بر بندگان صالح و فرستادگانش سلام و درود فرستاده است. استفاده از آن نشاندهنده ادب، ارادت و حفظ حرمت اولیای الهی در فرهنگ مسلمانان است.