یعنی چه
اغتبق یک فعل از باب افتعال در زبان عربی است که به معنی نوشیدن غبوق (نوشیدنی شامگاهی، اعم از شیر یا آب و شراب) در وقت غروب و پایان روز است. همچنین در کاربرد ثانویه به معنای دوشیدن یا آب دادن به دامها در زمان عصر به کار میرود.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت فتح در تاء و باء و قاف (اِغتَبَقَ) در قالب فعل ماضی از باب افتعال است. مصدر آن نیز «اغتباق» خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به راهنمای «نوشیدن شراب یا شیر در شب» یا «دوشیدن شتر در عصر»، واژه ۵ حرفی «اغتبق» یا مصدر آن «اغتباق» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی عبارات فعلی که مفهوم نوشیدن یا دوشیدن دام در پایان روز را برسانند به عنوان معادل این واژه استفاده میشوند.
به عربی
از آنجا که این واژه خود ریشه اصیل عربی دارد، در زبان عربی با افعال همخانواده در بابهای دیگر یا عبارات توصیفی مانند «شرب عشاءً» مترادف است.
به ترکی
در زبان ترکی معادل فعلی مستقیمی وجود ندارد و این مفهوم به صورت ترکیبی و توصیفی بیان میشود.
به فارسی
در متون کهن و لغتنامههای فارسی مانند دهخدا، این واژه به صورت وامواژه ادبی به کار رفته و معادلهای آن را «شراب شبانگاهی خوردن» و «شیر دوشیدن بعد از غروب آفتاب» آوردهاند.
در قرآن
خود واژه «اغتبق» یا ریشه آن در متن قرآن کریم به کار نرفته است؛ اما ریشه «غبق» در احادیث نبوی مشهور (مانند داستان اصحاب غار و عبارت «لا أغبق قبلهما أهلاً ولا مالاً») به معنی اولویت ندادن به هیچکس در نوشیدن شیر شبانه بر پدر و مادر، کاربرد دارد.
نماد چیست
در ادبیات کلاسیک عرب، این واژه به همراه مقابل خود یعنی «اصطباح» (نوشیدن بامدادی)، نمادی از سبک زندگی، نظم روزانه و چرخه کامل تفریح یا تغذیه در فرهنگ قدیم بوده است. در متون عرفانی نیز گاه به نماد «دریافت بهره و رزق روزانه در پایان روز» تعبیر میشود.
جمعبندی و توضیح کامل اغتبق
واژه «اغتبق» یک فعل فصیح عربی از ریشه (غ ب ق) و باب افتعال است که به طور خاص به معنای نوشیدن (شیر، آب یا شراب) در وقت عصر و غروب آفتاب است. این کلمه در تقابل مستقیم با واژه «اصطبح» (نوشیدن بامدادی) قرار دارد و نشاندهنده بخش دوم از چرخه زندگی و تغذیه در جوامع کهن و بادیهنشین است.
اگرچه این کلمه ریشه فارسی ندارد، اما به عنوان یک وامواژه ادبی و لغوی در متون کهن فارسی و فرهنگهایی نظیر لغتنامه دهخدا و ناظمالاطباء راه یافته است. امروزه کاربرد فعلی آن در زبان فارسی امروزی کاملاً منسوخ شده و بیشتر در ادبیات کلاسیک یا به عنوان طراح سوال در جدولهای کلمات متقاطع مورد توجه قرار میگیرد.