یعنی چه
ذریع یک صفت با ریشه عربی است که برای توصیف امور بسیار سریع، تند، شدید یا فاحش به کار میرود. این واژه در ادبیات کلاسیک و متون کهن معمولاً در ترکیبهای خاصی مانند «موت ذریع» (مرگ سریع و فراگیر مانند طاعون) یا «فشل ذریع» (شکست بسیار شدید و آشکار) استفاده میشود و نشاندهنده شدت، سرعت یا وسعت بالای یک رخداد (غالباً منفی) است.
تلفظ
این کلمه با فتح حرف اول (ذ)، سکون حرف دوم (ر) و یای کشیده تلفظ میشود: ذَرِیع.
در جدول
در کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنماهایی چون «سریع و شتابان»، «شکست سخت» یا «مرگ مهلک و فراگیر»، کلمه چهار حرفی «ذریع» مد نظر قرار میگیرد.
به انگلیسی
بسته به بافت متن، در ترکیب با مرگ فراگیر از واژههایی نظیر Lethal یا Fulminant و در ترکیب با شکست فاحش از واژه Egregious یا Drastic استفاده میشود.
به فارسی
در زبان فارسی، برای جایگزینی این واژه میتوان از صفتهایی همچون «سریع»، «تند و شتابان»، «سخت و شدید» یا «آشکار و فاحش» بر اساس موقعیت جمله استفاده کرد.
نماد چیست
واژه ذریع دارای مفهوم اصطلاحی، نمادین یا عرفانی ثابتی در فرهنگ نیست و در ادبیات صرفاً به عنوان یک صفت توصیفی برای نشان دادن نهایت شدت یا سرعت در یک پدیده یا رخداد به کار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل ذریع
واژه «ذریع» یک صفت دقیق با ریشه عربی (از ریشه ذ ر ع) است که به زبان فارسی وارد شده و در متون کهن، فقهی و ادبی کاربرد دارد. این کلمه در اصل به معنای سریع، شتابان، شدید و مهلک است. در زبان فارسی به صورت مستقل کمتر به کار میرود و بیشتر آن را در ترکیبهای استعاری یا توصیفی مانند «موت ذریع» به معنای مرگ ناگهانی و گسترده، یا «فشل ذریع» به معنای شکست مفتضحانه و فاحش مشاهده میکنیم.
نکته مهم در بررسی این واژه، عدم کاربرد مستقیم آن در قرآن کریم با این املای خاص است؛ هرچند گاهی به دلیل تشابه آوایی با واژه «ضریع» (با حرف ضاد به معنی گیاه خاردار و سمی جهنم) اشتباه گرفته میشود که ریشه و معنای کاملاً متفاوتی دارد. در نهایت، ذریع نماد یا اصطلاح عرفانی نیست، بلکه یک ابزار زبانی بلاغی برای بیان اوج شدت، سرعت یا فاجعه در یک رویداد به شمار میرود.