یعنی چه
شرافتمند و بزرگوار به کسی گفته میشود که در رفتار و منش خود، اصول اخلاقی والا، حقشناسی، عزت نفس و بزرگواری را رعایت میکند. چنین فردی از پستی و فرومایگی دوری میجوید و مایه احترام جامعه است.
تلفظ
تلفظ دقیق این ترکیب واژگانی به صورت شَرافَتمَند (šarāfatmand) و بُزُرگوار (bozorgvār) است که با حرف عطف «و» به یکدیگر متصل شدهاند.
در جدول
در جدولهای متقاطع، برای این راهنما معمولاً از واژههایی چون شریف، نجیب، ماجد یا کریم استفاده میشود، اما پاسخ کامل ۱۶ حرفی آن خودِ عبارت است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژگان متعددی برای رساندن این مفهوم وجود دارد که بر اساس میزان تاکید بر اصالت یا بزرگواری روح انتخاب میشوند.
به عربی
زبان عربی برای توصیف ویژگیهای اخلاقی والا غنی است و کلماتی چون شریف و کریم دقیقترین برابرهای این مفهوم هستند.
در قرآن
عین عبارت «شرافتمند» در قرآن نیامده است، اما ریشههای آن در قالب کلماتی چون «تَشریف» و همچنین واژگان هممعنی مانند «کریم» (در آیاتی نظیر قرآن کریم یا رزق کریم) و صفاتی چون «ذو الجلال و الإکرام» برای خداوند، به وفور استفاده شده است.
جمعبندی و توضیح کامل شرافتمند و بزرگوار
عبارت «شرافتمند و بزرگوار» جلوهگر والاترین فضایل اخلاقی و انسانی در فرهنگ و زبان فارسی است. این دو واژه در کنار هم، تصویری از یک شخصیت جامع را ارائه میدهند که نه تنها از نظر خانوادگی و اجتماعی دارای اصالت و نجابت است، بلکه از نظر روحی نیز به مرتبهای از بخشندگی، گذشت و عزت نفس دست یافته که او را از رفتارهای پست و فرومایه متمایز میکند.
در نظام ارزشگذاری فرهنگی، نمادهایی چون درخت سرو برای آزادگی و استواری، یا شیر و عقاب برای طبع بلند، همواره برای توصیف انسانهای شرافتمند و بزرگوار به کار رفتهاند. ریشه این واژهها آمیزهای از اصالت زبان فارسی (در کلمه بزرگوار) و وامواژههای منشعب از فرهنگ اسلامی (در کلمه شرافتمند) است که جایگاه رفیع این مفاهیم را در تمدن ما نشان میدهد.