یعنی چه
خرس تنبل (یا خرس لبدار) یکی از گونههای خرس است که عمدتاً در شبهجزیره هند زندگی میکند. این جانور بهخاطر پوزه روشن، لبهای انعطفپذیر بدون مو و ناخنهای بسیار بلندی که برای حفر زمین یا آویزان شدن از درخت به کار میرود، شناخته میشود. غذای اصلی این خرس حشرات و بهویژه موریانهها هستند. نامگذاری آن به دلیل شباهت ظاهری ناخنها و رفتار حرکتیاش به حیوان «تنبل» (Sloth) است، اگرچه از نظر زیستشناسی با آن تفاوت دارد.
تلفظ
این عبارت ترکیبی وصفی است و به صورت «خِرس» (با کسره خ) و «تَنبَل» (با فتح ت و سکون ن) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ به عنوان یک گونه خرس هندی یا موریانهخوار، معمولاً «خرس تنبل» (۷ حرف) یا «خرس لبدار» (۹ حرف) است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی رایجترین نام برای این جانور Sloth bear است و به دلیل فرم خاص لبهایش به آن Labiated bear نیز میگویند.
به عربی
در منابع عربی این جانور را به صورت توصیفی «دب الكسلان» یا با توجه به زیستگاهش «دب الهند» مینامند.
به فارسی
معادل رسمی و رایج دیگر این عبارت در زبان فارسی، «خرس لبدار» است که به ویژگی فیزیکی بارز پوزه و لبهای منعطف حیوان اشاره دارد.
نماد چیست
در فرهنگ عامه و نمادشناسی حیات وحش، خرس تنبل به دلیل نوع تغذیه خاص (بسنده کردن به حشرات با وجود جثه بزرگ) و خواب طولانی، نماد قناعت، آرامش زیستی و انزوا است. همچنین در ادبیات داستانی جهان، شخصیت معروف «بالو» (Baloo) در کتاب جنگل بر اساس این حیوان خلق شده که نماد خونسردی، دوستی و وفاداری به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل خرس تنبل
عبارت «خرس تنبل» در زبان فارسی اصطلاحاً به یک گونهٔ خاص از پستانداران موریانهخوار بومی شبهقاره هند (با نام علمی Melursus ursinus) اطلاق میشود. این جانور به دلیل داشتن ناخنهای بلند و شیوه آویزان شدنش از درختان، شباهتهایی به حیوان «تنبل» دارد و به همین خاطر در انگلیسی Sloth Bear و در فارسی خرس تنبل نامیده شده است، هرچند از نظر ساختار زیستی کاملاً با پستاندار تنبل متفاوت است.
این عبارت یک ترکیب وصفی کاملاً فارسی است که از دو واژه کهن «خرس» (با ریشه هندواروپایی) و «تنبل» (به معنی کمتحرک) تشکیل شده است. در منابع علمی فارسی، برای دقیقتر شدن نامگذاری و جلوگیری از خطای ذهنی، به آن «خرس لبدار» نیز میگویند که به لبهای برآمده و منعطف آن برای مکیدن حشرات اشاره دارد.