یعنی چه
این واژه از ریشه «ب د ع» و از باب افتعال است که ضمیر جمع (واو) و ضمیر مفعولی (ها) به آن متصل شده است. در لغت به معنای آن است که گروهی، چیزی یا رسمی را بدون هیچگونه سابقه، نمونه یا دستور پیشینی از پیش خود اختراع کنند یا پدید آورند. این اصطلاح در متون دینی معمولاً بار معنایی منفی دارد و به وارد کردن سنتهای خودساخته در دین (بدعت) اشاره میکند.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت «اِبتَدَعُوها» با کسر الف، فتح ب، فتح ت، فتح د، ضم ع، و اشباع واو و الف آخر است.
به انگلیسی
در ترجمههای انگلیسی قرآن، این عبارت معمولاً برای بیان بدعتگذاری و ساختن یک رسم مذهبی توسط خودِ انسانها به کار میرود.
به عربی
در زبان عربی معاصر و تفاسیر، این فعل با کلماتی که مفهوم ساختن یک چیز کاملاً نوظهور را میرسانند، مترادف است.
به فارسی
در برگردانهای فارسی قرآن کریم و متون کهن، این واژه را به صورت «آن را از پیش خود درآوردند»، «آن را پایهگذاری کردند» یا «آن را بدعت نهادند» معنا کردهاند.
در قرآن
این واژه تنها یکبار در قرآن کریم و در آیه ۲۷ سوره مبارکه حدید آمده است: «...وَرَهْبَانِيَّةً ابْتَدَعُوهَا مَا كَتَبْنَاهَا عَلَيْهِمْ...»؛ یعنی و رهبانیتی (ترک دنیایی) را که خودشان آن را بدعت گذاردند، ما بر آنان مقرر نکرده بودیم. آیه اشاره دارد که این زهد افراطی دستور الهی نبوده، بلکه ساخته خود انسانها بوده است.
نماد چیست
در تحلیلها و تفاسیر مذهبی، این واژه نماد و شاخصی برای «بدعت دینی» و مرزبندی میان وحی الهی و پیرایههای انسانی است. این کلمه نشاندهنده جریانهایی است که با انگیزه شخصی یا افراطی، احکامی را به نام دین وضع میکنند که ریشه آسمانی ندارد.
جمعبندی و توضیح کامل ابتدعوها
واژه «ابتدعوها» یک فعل ماضی ساختاریافته در زبان عربی از ریشه «ب د ع» است که به طور مستقیم به معنای ایجاد و نوآوری یک پدیده بدون هیچگونه الگو یا نمونه پیشین است. این کلمه در ساختار دستوری خود شامل فعل، فاعل (آنان) و مفعول (آن مؤنث) است که رویهمرفته معنای «آن را از پیش خود درآوردند» یا «آن را بدعت گذاردند» را منتقل میکند.
شهرت و کاربرد عمده این واژه به بستر قرآنی آن در سوره حدید بازمیگردد؛ جایی که خداوند افراط در زهد و سنت رهبانیت مسیحیان را توصیف میکند. این آیه روشن میسازد که رهبانیت یک دستور الهی نبوده، بلکه جریانی خودساخته توسط پیروان بوده است که بعدها حتی نتوانستند حق آن را به درستی رعایت کنند.
در اصطلاح فقهی و کلامی، این واژه ریشه مفهوم «بدعت» است؛ یعنی وارد کردن چیزی در دین که از دین نیست. از این رو، واژه ابتدعوها در متون اسلامی همواره به عنوان هشداری نسبت به تحریف دین و ساختن احکام ساختگی و بدون استناد به وحی تلقی میشود.