یعنی چه
این عبارت یک جمله کامل عربی است که در ادبیات فارسی (بهویژه در اشعار ملمع) کاربرد دارد. معنای کنایی و استعاری آن، گلهمندی عاشق از رفتار، جفا یا سخنان تلخ معشوق است که شیرینی زندگی را به کام او تلخ میسازد.
تلفظ
تلفظ دقیق این عبارت با اعرابگذاری به صورت فَکَمْ تُمَرِّرُ عَیْشی است.
در جدول
پاسخ دقیق در جدول برای این عبارت ۱۱ حرفی، خودِ عبارت «فکم تمرر عیشی» است.
به انگلیسی
معادلهای انگلیسی برای رساندن مفهوم تلخ کردن زندگی توسط معشوق.
به عربی
این عبارت اصالتاً عربی فصیح است. از نظر ساختاری «فـ» (پس)، «کم» (چقدر/چه بسیار)، «تمرر» (تلخ میکنی از ریشه م ر ر) و «عیشی» (زندگی من از ریشه ع ی ش) ترکیب شدهاند.
به فارسی
ترجمه روان و دقیق این مصراع و عبارت به زبان فارسی «پس چقدر زندگی و روزگار مرا تلخ میکنی؟» یا «چه بسیار کامم را تلخ میکنی» است.
در قرآن
عبارت «فکم تمرر عیشی» در قرآن وجود ندارد. صرفاً واژه «عیش» به صورت مستقل و در ترکیبهایی مانند «عیشة راضیة» در قرآن کریم یافت میشود، اما این جمله ساختاری کاملاً ادبی و شعری دارد.
جمعبندی و توضیح کامل فکم تمرر عیشی
عبارت «فکم تمرر عیشی» یک جمله کامل به زبان عربی فصیح است که به واسطه حضور درخشانش در غزل ملمع معروف سعدی شیرازی (غزل ۵۲۱ دیوان اشعار) وارد فرهنگ ادبی فارسیزبانان شده است. سعدی در این بیت میسراید: «فَکَمْ تُمَرِّرُ عَیْشی وَ أَنتَ حامِلُ شَهدٍ / جواب تلخ بدیع است از آن دهان نباتی».
این عبارت دقیقاً از ۱۱ حرف تشکیل شده و معنی روان آن «پس چقدر زندگی و روزگار مرا تلخ میکنی؟» است. این جمله از نظر ادبی نماد پارادوکس و تضاد میان ظاهر یا ذات شیرین معشوق (که حامل شهد و دارای دهان نباتی است) و رفتار یا گفتار تلخ و جفاPage کارانه او در حق عاشق دلسوخته است.
در تحلیل ساختاری آن، فعل «تُمَرِّرُ» از ریشه (م ر ر) به معنی تلخ کردن و واژه «عیش» از ریشه (ع ی ش) به معنی زندگی و خوشی است که با ضمیر «ی» به معنای زندگی من ترجمه میشود. این ترکیب کاربرد قرآنی ندارد و یک مطلع کاملاً ادبی و شاخص در صنعت تلمیع شعر پارسی به شمار میرود.