یعنی چه
متان یک ترکیب شیمیایی با فرمول CH₄ است. این گاز که سبکتر از هواست، بخش اصلی گاز طبیعی، گاز شهری و گاز مرداب را تشکیل میدهد. متان به شدت قابل اشتعال است و از ترکیبهای مهم در صنایع سوختی و پتروشیمی به شمار میرود. به دلیل بیبو بودن، در مصارف شهری به آن مواد بودارکننده اضافه میکنند تا نشت آن خطرآفرین نشود.
مترادف
در متون قدیمیتر یا کاربردهای عمومی به آن گاز مرداب میگویند و در معادن با نام گاز آتشِ نم (Firedamp) شناخته میشود.
متضاد
از آنجا که متان یک واژه علمی و اسم خاص برای یک ترکیب مشخص شیمیایی است، متضاد مستقیم واژگانی ندارد. در فرآیندهای شیمیایی، گاهی گازهای اکسیدکننده مانند اکسیژن به عنوان مقابل عملکردی آن در واکنشها در نظر گرفته میشوند.
هم خانواده
این واژهها همگی در اصطلاحشناسی شیمی، پیشوند مشترک «متـ-» (Meth) را دارند که به تعداد یک اتم کربن در ساختار آنها اشاره میکند.
جمله سازی
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهای «سادهترین هیدروکربن» یا «گاز مرداب» کاربرد دارد.
به انگلیسی
این واژه از طریق زبان فرانسوی (Méthane) وارد زبان فارسی شده است و ریشه اولیه آن به واژگان یونانی به معنای شراب چوب برمیگردد.
نماد چیست
در علم شیمی، متان را با فرمول ساختاری CH₄ نمایش میدهند که نشاندهنده اتصال یک اتم کربن به چهار اتم هیدروژن است. در مباحث زیستمحیطی نیز این گاز نمادی از گازهای گلخانهای با پتانسیل گرمایش بالا شناخته میشود.
معنی انگلیسی/خارجی
واژه متان در اصل از کلمه فرانسوی Méthane گرفته شده است. ریشه عمیقتر آن به اصطلاح شیمیایی methyl برمیگردد که خود متشکل از واژههای یونانی methy (به معنی شراب) و hyle (به معنی چوب) است. این نامگذاری ابتدا برای الکل چوب استفاده شد و بعدها پسوند «-ane» به نشانهی آلکان بودن به آن اضافه گردید تا سادهترین گاز این گروه نامگذاری شود.
جمعبندی و توضیح کامل متان
متان به عنوان سادهترین عضو خانواده آلکانها و هیدروکربنها، نقشی حیاتی در تامین انرژی جهان ایفا میکند. این گاز بیرنگ و بیبو که فرمول شیمیایی آن CH₄ است، تشکیلدهنده اصلی گاز طبیعی بوده و به دلیل اشتعالپذیری بالا، به عنوان سوخت در منازل و صنایع مورد استفاده قرار میگیرد.
این واژه ریشه در زبانهای اروپایی دارد و به دلیل ماهیت کاملاً علمی و اسم خاص بودن، متضاد واژگانی در فارسی ندارد، اما همخانوادههای علمی فراوانی مانند متیل و متانول دارد. فراتر از کاربرد سوختی، متان در اتمسفر زمین به عنوان یک گاز گلخانهای قوی عمل میکند که مهار و مدیریت نشت آن از اهمیت زیستمحیطی بالایی برخوردار است.