یعنی چه
در معنای واقعی، به پیکره یا مجسمهٔ شبیه به انسان گفته میشود که درون آن را با کاه پر کردهاند و به عنوان مترسک در مزارع استفاده میشود. اما در فضای رسانه، منطق و تفکر انتقادی، یک اصطلاح و گرتهبرداری از زبان انگلیسی است؛ این اصطلاح زمانی به کار میرود که فرد در مناظره، نظر یا ادعای رقیب خود را به شکلی ضعیف، اغراقآمیز یا کاملاً تحریفشده بازسازی کند تا بتواند به راحتی به آن حمله کرده و آن را ابطال کند، درست مثل بوکسوری که به جای حریف واقعی به یک آدمک کاهی و بیدفاع ضربه میزند.
تلفظ
این ترکیب از دو واژهٔ «آدمک» (با فتحة دال و میم) به همراه کسرهٔ اضافه و «کاهی» (منسوب به کاه) تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی مانند مترسک، دمیه، و پهلوانپنبه به عنوان هممعنی یا پاسخهای جایگزین کاربرد دارند.
به انگلیسی
واژه Straw man در متون فلسفی و منطقی به اصطلاح مغالطه اشاره دارد و Scarecrow جنبهٔ فیزیکی و کشاورزی آن را میرساند.
به فارسی
برای بخش اصطلاحی آن در زبان فارسی از عبارات معادلی چون «مغالطه پهلوانپنبه» یا «مرد پوشالی» استفاده میشود و برای معنای فیزیکی آن کلمهٔ «مترسک» رایجترین معادل است.
نماد چیست
در ادبیات و فرهنگ عامه نماد موجودی توخالی، بیاراده و فاقد مغز یا شجاعت است. در منطق نیز نمادی از فریبکاری ذهنی و ناتوانی در مواجهه با اصل حقیقت یا استدلال واقعی حریف به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل ادمک کاهی
ترکیب «آدمک کاهی» واژهای با دو کاربرد کاملاً متمایز است. در مرتبه اول و معنای حقیقی، به همان مترسکهای سنتی مزارع اشاره دارد که کشاورزان از پوشال و کاه میساختند تا پرندگان را از محصولات دور نگه دارند. این ساختار ظاهری انسانی دارد اما درون آن کاملاً تهی و بیجان است.
در مرتبه دوم که امروزه کاربرد بسیار گستردهتری در علوم انسانی، سیاست و رسانهها دارد، این واژه ترجمهای تحتاللفظی از اصطلاح انگلیسی Straw Man است. در این فضا، آدمک کاهی به یک خطای شناختی و مغالطه منطقی اشاره میکند؛ یعنی وقتی فردی توانایی پاسخ دادن به براهین محکم حریف را ندارد، ابتدا یک نسخه کج و معوج، ضعیف و خندهدار از ادعای او میسازد (آدمک کاهی) و سپس به جای نقد سخن اصلی، به این نسخه ساختگی حمله میکند تا پیروز مناظره به نظر برسد.