یعنی چه
«پیه خورانیدن» یک مصدر مرکب در زبان فارسی است که به دو معنای مادی اشاره دارد: اول، دادن پیه (چربی حیوانی) به فرد یا جانوری تا آن را بخورد؛ دوم، در اصطلاحات آشپزی به معنای لارد زدن یا قرار دادن چربی و پیه لابلای گوشت پرندگان و سایر گوشتها برای لذیذ و نرم شدن آن در فرآیند پخت.
تلفظ
این ترکیب از دو بخش تشکیل شده است: «پِیه» (با کسر پ و سکون یاء) به معنای چربی بدن جانوران، و «خُورانیدَن» (با ضمه خ و الف کشیده) که مصدر سببی و گذرا از فعل خوردن است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنماهایی با مضمون «اطعام با چربی» یا «خوراندن چربی حیوان»، عبارت ۱۱ حرفی «پیه خورانیدن» یا شکل ۱۰ حرفی آن «پیه خوراندن» به کار میرود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به کاربرد، اگر منظور فرآیند آشپزی و قرار دادن چربی میان گوشت باشد از واژه Larding استفاده میشود و اگر منظور خورانیدن واقعی چربی باشد، عبارات توصیفی به کار میروند.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی برای رساندن این مفهوم از ترکیب واژه «yağ» یا «don yağı» (به معنی پیه و چربی حیوانی) همراه با فعل «yedirmek» (به معنی خوراندن) استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای هممعنی و واژگان جایگزین فارسی برای این عبارت شامل «پیه خوراندن»، «چربی دادن به غذا یا جانور» و در اصطلاحات قدیمیتر «چربخوران کردن» است که همگی مفهوم وارد کردن چربی به دهان یا بافت مواد غذایی را میرسانند.
نماد چیست
واژه «پیه» در ادبیات و فرهنگ عامه فارسی غالباً نماد فربهی، ثروت، تنآسایی و چاقی است (مانند اصطلاح پیه به تن مالیدن). از این رو، فعل «پیه خورانیدن» میتواند به صورت کنایی نماد پروار کردن، پرورش افراطی جسم و یا تحمیل یک رژیم سنگین و اجباری به کسی باشد.
جمعبندی و توضیح کامل پیه خورانیدن
واژه «پیه خورانیدن» یک مصدر مرکب و اصیل در زبان فارسی است که از ترکیب دو واژه با ریشههای کهن ساخته شده است؛ «پیه» که ریشه در پارسی میانه دارد و «خورانیدن» که شکل سببی فعل خوردن با ریشه اوستایی است. این عبارت در لغتنامههای معتبری همچون دهخدا ثبت شده و کاربرد دوگانهای دارد؛ هم به معنای مادیِ وادار کردن یک موجود به خوردن چربی حیوانی است و هم در هنر آشپزی کنایه از اضافه کردن چربی لابلای بافت گوشت برای بهبود پخت آن دارد.
اگرچه خود این ترکیبِ فعلی به طور مستقیم در متون مذهبی مانند قرآن مجید نیامده است، اما واژه پایه آن یعنی «پیه» به صورت جمع (شحوم) در آیات قرآنی ذکر شده است. این عبارت با داشتن ۱۱ حرف، یکی از گزینههای خاص در جدولهای کلمات متقاطع برای راهنماهایی با مفهوم چربخوران کردن یا اطعام با چربی به شمار میرود.