یعنی چه
این عبارت عامیانه دو کاربرد مفهومی در فرهنگ شفاهی دارد؛ از یک سو به مادری بسیار مهربان و دلسوز اشاره میکند که حتی در برابر آزاردهندهترین رفتارها و بهانهجوییهای فرزند کوتاه میآید و میبخشد. از سوی دیگر، به عنوان شکل گفتاریِ «نه سنگ نیممنه» در بازار و ترازوی قدیم، کنایه از روشن بودن حقیقت، پیمانه دقیق و بیفایده بودن عذر و چانهزنی است.
تلفظ
تلفظ این عبارت در گویش عامیانه به صورت «نَنِه سَنگِ نیم مَنِه» یا در اصطلاح بازاری آن «نَه سَنگِ نیم مَنِه» خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، پاسخ این اصطلاح عامیانه و ۱۲ حرفی، خود عبارت «ننه سنگ نیم منه» است.
به انگلیسی
با توجه به دو وجهی بودن معنای این کنایه، در مفهوم محبت مادری از اصطلاحات مربوط به عشق بیقید و شرط و در مفهوم صراحت کلام از عبارات مربوط به قطعیت واقعیت استفاده میشود.
به ترکی
در زبان ترکی برای رساندن مفهوم بخشش و محبت بیحد والدین، از ضربالمثلهایی با مضمون گذشت همیشگی مادر استفاده میشود.
به فارسی
برگردانها و معادلهای فارسی این اصطلاح در متون کهن و گفتاری شامل مواردی چون «مادر همیشه میبخشد»، «ناز کودک و گذشت مادر»، «حساب حساب است کاکا برادر» و «عذر بدتر از گناه» میشود که نشاندهنده صراحت یا رأفت است.
نماد چیست
این عبارت در دیدگاه اول نماد مادری است که در برابر سختترین رفتارهای فرزند باز هم مهربان میماند؛ و در دیدگاه دوم نمادِ بر ملا بودن دستِ بهانهجو و آشکار بودن حقیقتِ یک سنجش و معامله است.
جمعبندی و توضیح کامل ننه سنگ نیم منه
عبارت «ننه سنگ نیم منه» (که در برخی گویشهای بازار به صورت «نه سنگ نیممنه، نه ترازو کم میکنه» نیز شنیده میشود) یک ضربالمثل و کنایه کاملاً عامیانه، فولکلوریک و گفتاری در زبان فارسی است. این اصطلاح ریشه در فرهنگ شفاهی کوچه و بازار ایران دارد و زمان استفاده از واحدهای سنتی وزن مانند «من» را تداعی میکند، به همین دلیل ریشه مکتوب و مستندی در متون کلاسیک یا دینی ندارد.
از نظر معنایی، این جمله یک تصویر اغراقآمیز را فراروی مخاطب قرار میدهد. در یک سو، نشاندهنده اوج مهر، محبت و گذشت بیقید و شرط مادری است که بهانههای سنگین فرزند را به جان میخرد و ملامت نمیکند. در سوی دیگر، کنایهای محکم برای پایان دادن به بهانهجوییهای واهی، تعارفات بیجا و اثبات روشن و بینقص بودن یک وضعیت یا حقیقتِ عیان است.