یعنی چه
شامخه در اصل صورت مؤنث واژه «شامخ» است و به چیزی یا کسی گفته میشود که از نظر فیزیکی یا مقامی، بسیار بلند، افراشته، مرتفع و سر به فلک کشیده باشد. این واژه در معنای مجازی به مفاهیمی همچون باوقار، سرافراز، باابهت و بلندمرتبه نیز اشاره دارد و برای توصیف کوهها، بناهای عظیم، یا اصالت و مقام عالی به کار میرود.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت «شامِخَه» (šāmexe) است که در زبان فارسی معمولاً هاء انتهای آن به صورت مصوت کوتاه «ـه» (e) خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، واژه «شامخه» به عنوان پاسخ پنج حرفی برای راهنماهایی مثل «کوه بلند»، «مرتفع» یا «بانوی بلندمرتبه» کاربرد دارد.
به انگلیسی
برای معادلسازی این واژه در زبان انگلیسی، بسته به موقعیت متن، از صفتهایی که به ارتفاع فیزیکی یا رفعت مقامی اشاره دارند استفاده میشود.
به عربی
این واژه ریشه اصیل عربی (ش م خ) دارد و در زبان مبدأ نیز به همین صورت برای توصیف صفات و موصوفهای مؤنث به کار میرود.
به فارسی
برگردانها و واژههای جایگزین فارسی برای شامخه شامل کلماتی چون بلند، افراشته، سر به فلک کشیده، والا، شاهق، رفیع و سربلند است.
نماد چیست
در ادبیات و فرهنگ دینی، شامخه نماد استواری، عظمت، اقتدار و تفوق است؛ مانند اصطلاح «اصلاب شامخه» که به پاکی و رفعت نسب اشاره دارد، یا توصیف کوههای بلند که مظهر پایداری هستند. در مواردی نیز کنایه از غرور و تکبر انسانی است.
جمعبندی و توضیح کامل شامخه
واژه «شامخه» صفت فاعلی مؤنث از ریشه عربی «شمخ» است که به معنای بلندمرتبه، مرتفع و سر به فلک کشیده در زبان فارسی به کار میرود. این کلمه اگرچه مستقیماً با همین ساختار در قرآن نیامده، اما شکل جمع آن یعنی «شامخات» در سوره مرسلات برای توصیف کوههای بسیار بلند و استوار زمین ذکر شده است که اصالت لغوی آن را تایید میکند.
در کاربردهای ادبی و مجازی، شامخه فراتر از یک ویژگی فیزیکی، نشاندهنده شکوه، عظمت، اقتدار و سرافرازی است. این کلمه در تعابیر مذهبی مانند ادعیه نیز برای بیان والایی و اصالت خاندان و نسب (تحت عنوان اصلاب شامخه) استفاده میشود و در حل جدولهای کلمات متقاطع یک پاسخ دقیق ۵ حرفی برای مفاهیم مرتبط با رفعت و بزرگی به شمار میآید.