یعنی چه
دیرکتوار در لغت به معنای هیئت یا مجموعهٔ مدیران و شورای گردانندگان یک سازمان یا اداره است. از نظر تاریخی و سیاسی، این واژه به حکومت انقلابی و هیئت مجریهٔ ۵ نفرهای در فرانسه (بین سالهای ۱۷۹۵ تا ۱۷۹۹ میلادی) اطلاق میشود که پس از دوران وحشت روی کار آمد و با کودتای ناپلئون بناپارت سرنگون شد. همچنین در تاریخ هنر و مد، به سبکی نئوکلاسیک، ساده و به دور از تجملات اشرافی در اواخر قرن هجدهم فرانسه اشاره دارد.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت «دِیرِکتوار» (dé-rek-toâr) است که از زبان فرانسوی وارد فارسی شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این واژه معمولاً با راهنماهایی چون «حکومت پنج نفره فرانسه»، «شورای گردانندگان» یا «دولت مدیران» فرنگستان سنجه میشود که پاسخ آن دقیقاً ۸ حرف دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به فضا، از واژه Directorate برای نهادهای مدیریتی و سازمانی، و از واژه Directoire برای اشاره به دوره تاریخی و سبک دکوراسیون فرانسه استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای دقیق و بومی این واژه در زبان فارسی شامل هیئتمدیره، شورای گردانندگان، اداره کل، مدیریت و در متون تاریخی «دولتِ مدیران» است.
نماد چیست
در مفاهیم اداری مدرن، این واژه نماد ساختار مدیریتی متمرکز، سلسلهمراتب و تشکیلات قانونی است. در تاریخ هنر و سیاست نیز نماد «سادگی انقلابی» و بازگشت به اصالت خطوط صاف یونان و روم باستان، در تقابل با تجملات و تزیینات افراطی دوران پادشاهی اشرافی است.
معنی انگلیسی/خارجی
واژه Directorate در اصل یک وامواژه اداری-سازمانی از ریشه لاتین directus (به معنی هدایتشده) است که از طریق فرانسوی وارد انگلیسی و سپس فارسی شده است. این واژه در سازمانهای بینالمللی به معنی یک واحد بزرگ سازمانی یا بدنه اجرایی است که زیر نظر یک مدیر ارشد اداره میشود.
جمعبندی و توضیح کامل دیرکتوار
واژه «دیرکتوار» یک وامواژه فرانسویالاصل است که در دو قلمرو کاملاً متفاوت کاربرد جدی دارد؛ از یک سو در ادبیات اداری و سازمانی به معنای هیئتمدیره، شورای گردانندگان و بدنه اجرایی یک مجموعه به کار میرود، و از سوی دیگر اصطلاحی برجسته در تاریخ و هنر به شمار میآید.
در بستر تاریخ، دیرکتوار یادآور دوره چهار سالهای از حکومت انقلابی فرانسه است که با وجود ساختار چندنفره، به دلیل فساد و ضعف مدیریتی راه را برای ظهور ناپلئون باز کرد. همزمان، این دوره سبک هنری خاصی را در مبلمان و لباس پایه گذاشت که با الهام از روم باستان، سادگی را جایگزین تزیینات مجلل سلطنتی کرد.
در مجموع، این کلمه امروزه هم در بازیهای فکری و جدولها به عنوان یک کلمه کلیدی تاریخی شناخته میشود و هم در ساختارهای کلان سازمانی، نشاندهنده یک مرکز فرماندهی و هدایتکننده اداری است.