معنی
این واژه به مفهوم فراتر رفتن از حد اعتدال و واقعیت در توصیف ویژگیها، ابعاد یا کیفیت یک چیز است؛ به طوری که آن را بسیار بزرگتر، شدیدتر یا مهمتر از آنچه هست، نشان دهد.
یعنی چه
در اصطلاح و گفتوگوهای روزمره، وقتی کسی در تعریف یک ماجرا پیازداغش را زیاد میکند یا رفتاری غیرعادی و بیش از حد نمایشی از خود بروز میدهد، میگویند رفتار یا بیان او اگزجره است.
متضاد
واژههایی که مفهوم پایبندی به اندازه واقعی و بیان بدون دخل و تصرفِ مبالغهآمیز را میرسانند، متضاد این کلمه هستند.
ریشه
این کلمه یک واژه اصیل فارسی نیست و به صورت گفتاری و غیررسمی از فعل انگلیسی Exaggerate (برگرفته از واژه لاتین exaggerare به معنی توده کردن یا بزرگ کردن) وارد فضای محاورهای زبان فارسی شده است.
تلفظ
در گویش عامیانه به صورت «اگزجر» یا بیشتر به صورت صفت مفعولی یعنی «اگزجره» (Exagéré) تلفظ و به کار میرود.
در جدول
در کلمات متقاطع، کلمه «اگزجر» دقیقاً ۵ حرف دارد و معمولاً به عنوان معادل فرنگی یا محاورهای برای غلو و بزرگنمایی مد نظر قرار میگیرد.
به انگلیسی
ریشه اصلی این اصطلاح در زبان انگلیسی است که در متون و گفتارهای فرنگی برای بیان فراروی از حد واقعیت استفاده میشود.
به فارسی
در زبان فارسی معیار و نوشتار رسمی، جایگزینهای دقیق و زیبایی مانند «بزرگنمایی»، «زیادهروی در بیان» و «مبالغه» وجود دارند که استفاده از آنها به جای این واژه بیگانه توصیه میشود.
جمعبندی و توضیح کامل اگزجر
واژه «اگزجر» یا شکل رایجتر آن «اگزجره»، یک وامواژه غیررسمی و محاورهای در زبان فارسی است که مستقیماً از زبان انگلیسی و فرانسوی گرتهبرداری شده است. این کلمه زمانی به کار میرود که فردی در بیان یک روایت، نمایش یک احساس، یا توصیف یک ویژگی، رفتاری فراتر از حد نرمال و واقعیت عینی نشان دهد و به نوعی دچار مبالغه یا پیازداغ زیاد کردن ماجرا شود.
از منظر زبانشناسی و با توجه به معیارهای رسمی زبان فارسی، استفاده از این کلمه در نوشتههای اداری، ادبی و رسمی نادرست تلقی میشود. در ساختار استاندارد فارسی، واژگان اصیل و ریشهداری همچون بزرگنمایی، مبالغه، غلو و گزافهگویی به خوبی میتوانند بار معنایی این کلمه بیگانه را به دوش بکشند و مفهوم مورد نظر را به مخاطب منتقل کنند.