یعنی چه
رصاص در اصل نام فلز سرب (عنصر شیمیایی با نماد Pb) است؛ فلزی سنگین، نرم و خاکستریرنگ. در کاربردهای ثانویه و امروزی در زبان عربی، به دلیل ساختار مهمات از سرب، به معنای گلوله و تیر نیز به کار میرود. همچنین در برخی متون قدیمی به فلز قلع نیز اطلاق شده است.
هم خانواده
ریشه
این واژه از ریشه سه گانه عربی «ر ص ص» گرفته شده است که در اصل به معنای چسباندن، محکم کردن، انباشتن و به هم پیوستن چیزهاست.
جمله سازی
در جدول
در جدولهای متقاطع، واژه «رصاص» معمولاً به عنوان طراح سوال برای معادل کلماتی چون سرب، قلع یا گلوله استفاده میشود و خود این کلمه دقیقاً ۴ حرف دارد.
به انگلیسی
به عربی
به فارسی
برگردان دقیق این واژه به زبان فارسی، فلز «سرب» است. در متون کهن فارسی و ادبیات اصیل، گاهی از معادلهای قدیمیتر آن مانند «ارزیز»، «آنک» یا «سرب سیاه» نیز استفاده شده است.
نماد چیست
واژه رصاص در فرهنگهای مختلف نماد مفاهیم گوناگونی است. در فرهنگ اسلامی و با توجه به آیه ۴ سوره صف (بنیان مرصوص)، نماد اتحاد گسستناپذیر، پایداری و استقامت محکم است. در ادبیات معاصر عرب، رصاص مجازاً نماد مرگ، خشونت و جنگ (به معنای گلوله) به شمار میرود. همچنین در دانش کیمیاگری کهن، این واژه نماد سیاره زحل (کیوان)، سنگینی، تاریکی و پایینترین مرتبه تکامل فلزات بود که کیمیاگران در تلاش برای تبدیل آن به طلا بودند.
جمعبندی و توضیح کامل رصاص
واژه «رصاص» یک کلمه کهن با ریشه عربی است که به زبان فارسی نیز راه یافته است. معنای اصلی و بنیادین این واژه، فلز سرب است، اما به دلیل ویژگیهای فیزیکی این فلز و کاربرد آن در صنایع مختلف، معانی ثانویهای همچون قلع و بهویژه «گلوله» را نیز به خود گرفته است. ریشه این کلمه به مفاهیم استحکام و به هم پیوستگی اشاره دارد.
شهرت بی بدیل این واژه در ادبیات دینی و فرهنگ اسلامی به عبارتی در قرآن کریم (سوره صف) برمیگردد که در آن اصطلاح «بنیان مرصوص» به معنای بنایی سربی، استوار و نفوذناپذیر برای توصیف اتحاد پایدار مجاهدان به کار رفته است. از این رو، رصاص فرای یک عنصر شیمیایی، بار معنایی عمیقی از پایداری و همبستگی را حمل میکند.