یعنی چه
در زبان فارسی «بیخ» به معنی ریشه، بن و بخش زیرزمینی گیاه است. بنابراین «بیخ ریواس» به بخش زیرزمینی یا همان ریشهٔ گیاه ریواس اشاره دارد که در داروشناسی کهن و طب سنتی ارزشی بسیار بالاتر از ساقهٔ آن داشته و به نام «ریوند» نیز شناخته میشود.
تلفظ
این ترکیب لغوی متشکل از دو واژه است: «بِیخ» (با کسرهٔ اضافه) و «ریواس». در زبان پهلوی و فارسی میانه به صورت bēx و rēwās تلفظ میشده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، عبارت «بیخ ریواس» یک پاسخ ۸ حرفی است. همچنین کلماتی نظیر «ریوند» یا «راوند» نیز به عنوان معادلهای رایج دارویی آن در جدولها کاربرد دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به ریشهٔ این گیاه از ترکیب Rhubarb root یا عبارت علمیتر Rheum root استفاده میشود.
به عربی
در متون طب سنتی عربی و اصطلاحات دارویی، به بیخ ریواس «راوند» یا «ریوند» میگویند و در زبان امروزی «جذر الراوند» نامیده میشود.
نماد چیست
کلمهٔ «بیخ» به طور کلی نماد بنیاد، ریشه و اصل هر چیز است. خود گیاه ریواس در اساطیر ایران باستان (داستان مشی و مشیانه) نماد پیدایش انسان، باروری و پیوند نخستین بشر با زمین و طبیعت است، چرا که انسانهای نخستین به صورت دو ساقه ریواس همقد از زمین روییدند.
جمعبندی و توضیح کامل بیخ ریواس
ترکیب لغوی «بیخ ریواس» از دو واژه کاملاً اصیل و کهن فارسی تشکیل شده است. واژه «بیخ» ریشه در فارسی میانه دارد و به معنای بن و قسمت زیرزمینی گیاهان است. در ساختار گیاهشناسی و اصطلاحات طب سنتی، بیخ ریواس به ریشهٔ دارویی این گیاه اشاره میکند که بر خلاف ساقههای ترشمزه هوایی آن، طبعی گرم و خشک دارد.
این بخش از گیاه در کتابهای کهن داروسازی مانند تحفه حکیم مؤمن به نام «ریوند» یا «راوند» معرفی شده و به عنوان مسهل و مقوی کبد کاربرد بسیار زیادی داشته است. همچنین در فرهنگ و اساطیر ایرانی، گیاه ریواس جایگاه ویژهای دارد و نمادی از خلقت نخستین انسان و پیوند با ریشههای زمین محسوب میشود.