یعنی چه
ابوالبقاء عکبری یک واژه یا اصطلاح لغوی نیست، بلکه اسم خاص متعلق به محبالدین عبدالله بن حسین عکبری است. او دانشمند، فقیه، لغتشناس و مفسر نابینای مشهور اهل بغداد بود که به دلیل تسلط بینظیرش بر نحو، ادبیات عرب و اعراب قرآن شهرت جهانی دارد.
تلفظ
تلفظ صحیح این نام به صورت «اَبُولْ-بَقاء عُکْ-بَ-ری» است. ابوالبقاء کنیهٔ او به معنی پدرِ ماندگاری و عکبری صفت نسبتی او به شهر عُکْبَرا است.
در جدول
در سؤالات جدول کشوری و عمومی، از این نام به عنوان پاسخی برای طراحان سؤال در زمینه ادیبان نابینای تاریخ اسلام یا نویسنده کتاب التبیان یاد میشود که دقیقاً ۱۴ حرف دارد.
به انگلیسی
در متون علمی و دانشنامههای انگلیسیزبان، نام این دانشمند به صورت Abu al-Baqa al-Ukbari یا به اختصار Al-Ukbari نگاشته میشود.
به عربی
نام او در منابع اصلی عربی و تاریخ اسلام به صورت «أبو البقاء محب الدين عبد الله بن الحسين العكبري» ثبت شده است.
به فارسی
از آنجا که این عبارت یک اسم خاص تاریخی است، معادل لغوی فارسی ندارد و در زبان فارسی دقیقاً به همین صورتِ عربی کاربرد دارد و شناخته میشود.
در قرآن
عبارت ابوالبقاء عکبری در متن قرآن کریم نیامده است؛ اما بزرگترین دستاورد و شهرت علمی این شخصیت، نگارش کتابهای مرجع و بنیادین در زمینه اعرابگذاری، نحو و بررسی وجوه قرائتهای قرآن کریم مانند کتاب معروف «التبیان فی إعراب القرآن» است.
جمعبندی و توضیح کامل ابوالبقاء عکبری
محبالدین ابوالبقاء عبدالله بن حسین عکبری (۵۳۸ - ۶۱۶ هجری قمری) یکی از نامآورترین دانشمندان، لغتشناسان و نحویان بغداد در سدههای ششم و هفتم هجری است. او در دوران کودکی بر اثر بیماری آبله بینایی خود را از دست داد، اما این نقص جسمانی مانع پیشرفت علمی او نشد. عکبری با تکیه بر حافظه شگفتانگیز و اراده فولادین خود به یکی از بزرگترین مراجع علوم ادبی، ریاضیات، فقه حنبلی و علوم قرآنی عصر خویش مبدل گشت.
شهرت عمده ابوالبقاء عکبری در تاریخ علم، به دلیل تخصص بالای او در تبیین ساختار نحوی و اعراب کلمات قرآن کریم است. کتاب مشهور او با عنوان «املاء ما من به الرحمن من وجوه الإعراب والقراءات في جميع القرآن» که به اختصار «التبیان فی إعراب القرآن» نامیده میشود، هنوز هم از دقیقترین منابع آموزشی و پژوهشی در حوزههای علمیه و دانشگاههای جهان اسلام به شمار میرود. نام او در فرهنگ عامه و جدول کلمات متقاطع، نمادی از نبوغ علمی افراد نابینا در تاریخ ادبیات است.