یعنی چه
اعجاز غیب گذشته قرآن به این معناست که قرآن کریم از رویدادها، تاریخ، اقوام و پیامبران پیشین (مانند داستان نوح، هود، صالح و جزئیات زندگی موسی و عیسی علیهمالسلام) خبر داده است؛ در حالی که در زمان نزول آیه، این حقایق تاریخی به دلیل بیسواد بودن مردم شبهجزیره یا تحریف و فراموشی کتب پیشین، برای بشر آن عصر کاملاً پوشیده و ناپدید (غیب) بوده است. این واژه یک اصطلاح کلاسیک محسوب میشود و نشاندهنده اتصال پیامبر به منبع وحی است.
تلفظ
تلفظ این عبارت به صورت «اِعْجازِ غَیْبِ گُذَشْتِهِ یِ قُرْآن» (Hejāze Gheybe Gozashteye Qor'ān) است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این عبارت دقیقاً خود «اعجاز غیب گذشته قران» با ۱۷ حرف است. همچنین عباراتی مانند «اعجاز تاریخی قرآن» نیز ممکن است به عنوان پاسخهای جایگزین مدنظر باشند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای برگردان این مفهوم علمی-تفسیری از اصطلاحات مربوط به جنبههای تاریخی و ماورایی قرآن استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای روان فارسی این اصطلاح شامل «اعجاز تاریخی قرآن»، «اخبار غیبی گذشته» و «گزارشهای غیب گذشته در قرآن» است که همگی به یک پدیده واحد تفسیری اشاره دارند.
در قرآن
قرآن کریم در پایان بسیاری از داستانهای تاریخی، صراحتاً به این نوع اعجاز اشاره کرده است. برای نمونه در سوره هود آیه ۴۹ پس از بیان داستان نوح میفرماید: «تِلْکَ مِنْ أَنْبَاءِ الْغَیْبِ نُوحِیهَا إِلَیْکَ مَا کُنْتَ تَعْلَمُهَا أَنْتَ وَلَا قَوْمُکَ مِنْ قَبْلِ هَذَا» (اینها از خبرهای غیب است که به تو وحی میکنیم؛ نه تو و نه قومت، پیش از این آنها را نمیدانستید). نظیر این تعبیر در سوره آلعمران آیه ۴۴ (داستان مریم) و سوره یوسف آیه ۱۰۲ نیز آمده است.
نماد چیست
این مفهوم در ادبیات اسلامی و علوم قرآنی نماد «پردهبرداری از گذشته پنهان» و «علم فراتر از زمان انسانی» است. همچنین این ویژگی به عنوان نمادی از راستگویی، امانتداری و نبوت پیامبر اسلام (ص) شناخته میشود، چرا که فردی بدون آموزش و خواندن کتب پیشین، دقیقترین جزئیات تاریخی را بازگو کرده است.
جمعبندی و توضیح کامل اعجاز غیب گذشته قران
اعجاز غیب گذشته قرآن یکی از ابعاد برجسته اعجاز محتوایی و بیانی کتاب آسمانی مسلمانان است. این اصطلاح تفسیری به رویدادها، سرگذشت اقوام و زندگی پیامبران پیشین اشاره دارد که قرآن با جزئیات دقیق به آنها پرداخته است؛ در حالی که این اطلاعات در زمان نزول آیه، به دلیل وضعیت فرهنگی شبهجزیره عربستان و امی بودن پیامبر، برای عموم مردم کاملاً ناپدید و غیرقابل دسترسی بود.
در علوم قرآنی، گزارشهای دقیق از گذشته پنهان به عنوان سندی محکم بر وحیانی بودن قرآن شمرده میشود. آیاتی که پس از ذکر داستانهای تاریخی تأکید میکنند که «تو و قومت پیش از این از آن آگاه نبودید»، بر همین جنبه از اعجاز دلالت دارند و نشان میدهند که منبع این آگاهی، علم مطلق الهی و اتصال به لوح محفوظ است.
این مفهوم با عناوینی چون اعجاز تاریخی یا انباء الغیب نیز شناخته میشود و در تضاد با اعجاز غیبی آینده (پیشگوییها) قرار دارد. بررسی این روایات تاریخی ثابت میکند که قرآن صرفاً یک کتاب اخلاقی نیست، بلکه حامل حقایقی فراتر از توان علمی و حسی بشر در عصر نزول بوده است.