یعنی چه
انگوزه (که بیشتر به صورت انغوزه نوشته میشود) صمغ یا شیرابهای غلیظ، قهوهای تا زرد رنگ، با بوی بسیار تند و گوگردی و طعمی تلخ است که از تیغ زدن ریشه یا ساقه گیاه انگدان (انجدان) به دست میآید و مصارف دارویی متعددی دارد.
تلفظ
این واژه در منابع لغتشناسی به صورت اَنگوزِه (Anguzeh) یا با ضمه روی گاف به صورت اَنگُوزِه (Angūzeh) خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، برای راهنمای «صمغ گیاهی بدبو» یا «داروی ضد نفخ سنتی»، واژه ۶ حرفی «انگوزه» یا «انغوزه» پاسخ اصلی است. همچنین نامهای دیگر آن مانند حلتیت و کما نیز کاربرد دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی به این ماده Asafoetida میگویند که ریشه آن از کلمه فارسی «آزا» (به معنی صمغ) و کلمه لاتین «foetida» (به معنی بدبو) گرفته شده است.
به ترکی
در ترکی استانبولی به دلیل بوی بسیار تند و نامطبوع این صمغ، به آن Şeytan tersi (به معنی مدفوع شیطان) میگویند. در برخی گویشهای منطقهای نیز از واژههایی مانند Çakşır sakızı استفاده میشود.
به فارسی
معادلها و نامهای دیگر این واژه در زبان و ادبیات فارسی عبارتند از انغوزه، آنغوزه، انقوزه، انگژد، انگوژد، انگژه و صمغ انگدان. در گذشته گاهی در معنای گردو نیز به کار میرفته است.
نماد چیست
در طب سنتی انگوزه نماد یک داروی بسیار قوی برای دفع سموم، ضد تشنج و ضد نفخ است. در باورهای عامیانه و فرهنگ کهن ایران، این گیاه به دلیل بوی شدید و نفوذناپذیرش، نماد دفع پلیدیها، دور کردن دیوها، جادوان و چشمزخم بوده است. در ادبیات نیز گاه استعاره از چیزی با ظاهر فریبنده اما باطن ناخوشایند است.
جمعبندی و توضیح کامل انگوزه
انگوزه که در نگارش روزمره بیشتر به صورت انغوزه یا آنغوزه شناخته میشود، یکی از معروفترین و کلیدیترین صمغهای گیاهی در طب سنتی ایران و هند است. این ماده شیرابهای است غلیظ که از تیغ زدن ریشه گیاهی از خانواده چتریان به نام علمی Ferula assa-foetida یا همان گیاه انگدان به دست میآید. بارزترین ویژگی این صمغ، بوی بسیار تند، نافذ و گوگردی آن است که در کنار طعم تلخش، تشخیص آن را بسیار آسان میسازد.
از نظر کاربرد درمانی، انگوزه در پزشکی کهن نماد دارویی قوی برای درمان بیماریهای گوارشی، رفع نفخ، ضد تشنج و دفعکننده کرمهای روده بوده است. جالب اینجاست که در فرهنگ عامه و باورهای جادوپزشکی قدیمی، بوی تند آن را عاملی برای فراری دادن نیروهای شر، دیوها و جادو میدانستند. این کلمه با داشتن ۶ حرف، از کلمات محبوب طراحان جدولهای متقاطع نیز به شمار میرود.