یعنی چه
عمرو بن عبدود یک شخصیت تاریخی عربِ پیش از اسلام و از بزرگترین جنگجویان و پهلوانان سپاه قریش بود. او در تاریخ اسلام بیشتر به دلیل حضور در غزوه خندق (احزاب) و رویارویی تنبهتن با امام علی (ع) شناخته میشود.
تلفظ
تلفظ صحیح این نام به صورت «عَمْروْ بْنِ عَبْدِ وُدّ» است که در آن واو کلمه «عمرو» خوانده نمیشود و برای تمایز از «عُمَر» در نگارش اضافه شده است.
به انگلیسی
در منابع انگلیسی و متون تاریخ اسلام به صورت Amr ibn Abd al-Wud یا شکلهای مشابه نگاشته میشود.
به عربی
این عبارت در زبان عربی به صورت «عَمْرو بن عَبْدِ وُدّ» نوشته میشود و لقب معروف او در تاریخ عرب «فارس یلیل» است.
به فارسی
در برگردان معنایی لغوی، «عمرو» به معنی عمر طولانی و زندگی است و «عبدود» ترکیب عبد و وُدّ (نام یکی از بتهای دوران جاهلیت یا به معنای دوستی و محبت) است که مجموعاً معنی «عمرو، فرزند بندهٔ بتِ ودّ» را میدهد.
در قرآن
این نام به صورت مستقیم در قرآن ذکر نشده است؛ اما بر اساس تفاسیر و روایات اسلامی، آیات ۹ تا ۲۵ سوره احزاب به وقایع غزوه خندق و رویارویی سپاهیان اسلام و کفر که این نبرد تنبهتن بخشی از آن بود، اشاره دارد.
نماد چیست
در فرهنگ اسلامی و ادبیات فارسی (بهویژه در داستانهای منظومی مانند مثنوی معنوی مولانا)، عمرو بن عبدود نماد پهلوانیِ آمیخته با خشمِ نفسانی، کبر و غرور مادی است که در نقطه مقابلِ اخلاص، حلم و ایمان مظهر شجاعت الهی (امام علی ع) قرار میگیرد.
جمعبندی و توضیح کامل عمرو بن عبدود
عمرو بن عبدود از جنگجویان پرآوازه و قهرمانان نظامی قبایل قریش در دوران شبهجزیره عربستان پیش از اسلام بود که به دلیل تواناییهای رزمی بالا به او لقب «فارس یلیل» (پهلوان برابر با هزار سوار) داده بودند. شهرت تاریخی او در ادبیات و تاریخ اسلام به واسطه جنگ احزاب (خندق) است، جایی که او با عبور از خندق، سپاه اسلام را به مبارزه طلبید.
سرانجام این پهلوان قریش در یک جنگ تنبهتن سرنوشتساز به دست حضرت علی (ع) کشته شد. این رویداد تاریخی بعدها در ادبیات و عرفان اسلامی به نمادی اصیل از تقابل میان منیت، غرور مادی و خشم نفسانی در برابر اخلاص، حلم و ایمان تبدیل شد.