یعنی چه
به مجموعه چهارپایان علفخوار و دستآموزی (مانند گوسفند، بز، گاو و شتر) گفته میشود که تحت سرپرستی انسان برای بهرهگیری از گوشت، شیر، پشم، چرم یا نیروی کارشان پرورش مییابند. این واژه از ترکیب «دام» (جانوران قابل استفاده) و «اهلی» (رام و مأنوس با خانه) ساخته شده است.
تلفظ
این ترکیب از دو واژه ساخته شده است: واژه اول «دام» با فتحه روی حرف دال و سکون مِم، و واژه دوم «اهلی» با فتحه روی همزه، سکون هاء و کسره روی لام که به یای اشباع ختم میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی که با این مفهوم همخوانی دارند شامل خود ترکیب «دام اهلی» (با ۷ حرف) یا مترادفهای سنتی آن نظیر احشام، مواشی، چهارپایان و انعام است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژه Livestock دقیقاً به دامهای پرورشی و تجاری در مزرعه اشاره دارد، در حالی که Domestic animals مفهوم گستردهتر حیوانات اهلیشده را پوشش میدهد.
به ترکی
در ترکی استانبولی برای اشاره به مطلق حیوان اهلی از Evcil hayvanlar و برای اشاره اختصاصی به دامهای بزرگ و کوچک مزرعه از واژگانی چون Çiftlik hayvanları استفاده میشود.
به فارسی
در زبان و ادبیات فارسی، برای این مفهوم از کلمات جایگزین و کهنتری مانند احشام، مواشی، چهارپایان، گله، شبانکارگی و بهایم استفاده میشود که همگی دلالت بر حیوانات سودمند و رامشده دارند.
در قرآن
اگرچه خود ترکیب فارسی «دام اهلی» در قرآن نیست، اما مفهوم معادل آن تحت عنوان «الأنعام» (شتر، گاو، گوسفند و بز) و «بَهِيمَةُ الْأَنْعَامِ» بارها یاد شده که نشانگر برکت، روزی الهی و تسخیر طبیعت برای انسان است.
جمعبندی و توضیح کامل دام اهلی
دام اهلی ترکیبی نامآشنا در زبان فارسی است که از تلفیق واژه کهن و اصیل «دام» (به معنی جانور و مخلوق) و واژه عربی «اهلی» (به معنی مأنوس با خانه) پدید آمده است. این اصطلاح به گروهی از چهارپایان سودمند اشاره دارد که انسان در طول تاریخ با رام کردن و پرورش آنها، شالوده کشاورزی، معیشت و تمدن خود را پایهگذاری کرده است.
در فرهنگ و ادبیات ما، دامهای اهلی فراتر از یک منبع غذایی ساده، نمادی از برکت، روزی حلال، صلحطلبی و نظم زندگی انسانی به شمار میروند. همچنین در متون مذهبی و قرآنی، از این حیوانات با عنوان «انعام» یاد شده و تکریم آنها به عنوان یکی از آیات و نعمات بزرگ الهی برای تسهیل زندگی بشر مطرح گردیده است.