یعنی چه
واژهٔ «دهانها» از ترکیب اسم اصیل فارسی «دهان» و نشانهٔ جمع «ها» تشکیل شده است. این کلمه به چند حفرهٔ دهانی اشاره دارد که اولین بخش از دستگاه گوارش انسان و حیوان را تشکیل میدهند و برای تنفس، تکلم و فروبردن غذا به کار میروند. همچنین در آرایههای ادبی و کاربردهای مجازی، این واژه میتواند به معنای مظهر چندین سخنگو، بازگوکنندگان شایعات («دهان به دهان چرخیدن») یا دهانهٔ اشیای گوناگون و پدیدههای طبیعی مانند دهانههای غار یا ظروف باشد.
جمله سازی
تلفظ
کلمهٔ «دهانها» به صورت [دَ هانْ ها] (dahān-hā) تلفظ میشود. حرف دال دارای فتحه (دَ)، حرف هاء دارای آوا و متصل به الف مدّی (هان) است و بخش دوم یعنی نشانه جمع نیز به صورت ساکن و ساده (ها) ادا میگردد.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی چون «افواه» (جمع عربی فم) به عنوان معادل این کلمه کاربرد زیادی دارد. کلمهٔ «دهان ها» بدون احتساب فاصله دقیقاً دارای ۶ حرف است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژهٔ mouth به معنای دهان است که با گرفتن پسوند جمع s به صورت mouths خوانده و نوشته میشود.
به عربی
معادل اصلی و جمع مکسر واژهٔ «فَم» (دهان) در زبان عربی «أفواه» است. این کلمه در قرآن کریم نیز بارها برای اشاره به گفتار یا دهان جانداران به کار رفته است؛ مانند آیه ۶۵ سوره یس: «الْیَوْمَ نَخْتِمُ عَلَىٰ أَفْوَاهِهِمْ».
به فارسی
این کلمه کاملاً پارسی اصیل بوده و ریشه در فارسی میانه (پهلوی) دارد که به صورت dahān به کار میرفته است. از واژههای همخانواده و نزدیک به آن در زبان فارسی میتوان به «دهن»، «دهانه»، «دهانی»، «دهنکجی» و «دهانبسته» اشاره کرد. مترادفهای آن با توجه به بافت متن شامل حفرههای دهانی، دهانهها و در زبان عامیانه پوزهها (برای حیوانات) است.
نماد چیست
در ادبیات، فرهنگ عامه و اسطورهشناسی، «دهانها» نمادی از سخنگفتن، افشاگری یا رازداری هستند. تکثر دهانها معمولاً نشاندهندهٔ شایعهپراکنی، چندصدایی در جامعه یا اظهارنظرهای گوناگون است. در اشعار کلاسیک فارسی نیز دهان (به ویژه به دلیل تنگی و کوچکی در تعابیر زیباییشناختی معشوق) مظهرِ سرّ، ابهام و گاه نمادی از مرز میان وجود و عدم به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل دهان ها
واژهٔ «دهانها» صورت جمع کلمهٔ اصیل و فارسی «دهان» است که ریشه در دوران زبان پهلوی دارد. این واژه در وهلهٔ اول به بخش آغازین دستگاه گوارش جانداران اشاره دارد که کانونِ چشیدن، بلعیدن، تنفس و ابزار اصلی سخن گفتن است. علاوه بر کاربرد زیستشناختی، در فضای مجازی و استعاری زبان فارسی به معنای ورودیِ پدیدههای طبیعی مثل غارها یا دهانهٔ ظروف نیز به کار میرود.
در ابعاد نمادین و فرهنگی، دهانها تجلیگر کلام، نجواها، تکثر آرا و در مواردی شایعاتِ جامعه هستند. معادل عربی این واژه «أفواه» است که در بافت قرآنی تجلی بارزی دارد و معادل انگلیسی آن نیز «mouths» میباشد. این کلمه نمونهای کامل از پیوستگی واژگان کهن ایرانی از گذشته تا به امروز است که کاربردهای حقیقی و مجازی وسیعی را پوشش میدهد.