یعنی چه
دارالقضا در لغت به معنای عدالتخانه، دادگستری و محکمه رسمی است. در کاربرد تاریخی و صدر اسلام، به اداره، دیوان یا ساختمانی اطلاق میشد که به دعاوی، احکام قضایی و تظلمخواهی مردم رسیدگی میکرد و فصل خصومتها در آنجا صورت میگرفت.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه ترکیبی به صورت دارُ القَضاء (با ضمه روی راء و فتح قاف و ضاد) است که در زبان فارسی معمولاً بدون همزه پایانی (دارالقضا) تلفظ میشود.
در جدول
در حل جدول کلمات متقاطع، در پاسخ به سؤالاتی نظیر محل قضاوت، خانه قاضی، عدلیه یا دادگاه سنتی، واژه ۸ حرفی دارالقضا یا معادلهای آن به کار میرود.
به انگلیسی
بسته به بافت متن و کاربرد آن، از واژههای Courthouse برای مکان فیزیکی دادگاه و Judiciary برای نهاد قضایی استفاده میشود.
به عربی
این واژه ریشه عربی دارد و در کشورهای عربی امروزه نیز به ساختمانهای بزرگ دادگاههای عالی یا مراجع قضایی، دارالقضاء گفته میشود.
به فارسی
معادلهای اصیل و رایج فارسی این کلمه شامل دادگاه، دادگستری، دیوانخانه و اصطلاحات قدیمیتری مثل عدلیه و عدالتخانه است که همگی مفهوم مکان برقراری عدالت و قانون را میرسانند.
در قرآن
ترکیب اسمی «دارالقضا» در متن قرآن کریم وجود ندارد؛ اما ریشه آن یعنی «قَضَیٰ» و مشتقاتش کاربرد فراوانی دارند. کلمه قضا در قرآن در چهار مفهوم عمده شامل حکم و داوری، خلق و آفرینش، امر و واجب کردن، و اعلام و خبر دادن به کار رفته است.
جمعبندی و توضیح کامل دارالقضا
واژه دارالقضا یک ترکیب مضاف و مضافالیه عربی است که از دو بخش «دار» به معنی خانه یا مکان و «القضاء» به معنی حکم، داوری و قضاوت تشکیل شده است. این اصطلاح در تاریخ اسلام و سنت اداری-قضایی مسلمانان به عنوان نمادی از عدالت، حاکمیت قانون و تظلمخواهی شناخته میشده و دیوان یا ساختمانی بوده که قضات در آن به حل اختلافات مردم میپرداختند.
در ساختار زبان فارسی، این کلمه مترادف با واژههایی چون دادگستری، عدلیه، محکمه و عدالتخانه است. اگرچه خود این ترکیب مستقیماً در قرآن ذکر نشده، ریشه لغوی آن یعنی قضاوت و داوری عادلانه از اصول اساسی مورد تأکید در متون دینی و قرآنی است که با نمادهایی چون ترازو و شمشیر عدالت پیوند مفهومی دارد.