یعنی چه
این عبارت در لغت به معنای مردمک چشم است؛ زیرا تصویر انسان در آن منعکس میشود. در اصطلاح عرفانی، به انسان کامل «انسانالعین» جهان میگویند، چرا که او واسطه بینایی، شهود و فیض الهی در هستی است.
تلفظ
این ترکیب به صورت «اِنسانُ العَین» (Ensānol-'Ayn) تلفظ میشود که یک ترکیب اضافی عربی است.
در جدول
پاسخ دقیق برای این سؤال در جدولها خود کلمه «انسان العین» با ۱۰ حرف یا معادل آن «مردمک چشم» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به معنای علمی و لغوی آن از Pupil استفاده میشود و در متون عرفانی توصیف فوق به کار میرود.
به عربی
در عربی معاصر بیشتر از واژه «بؤبؤ» برای مردمک استفاده میشود، اما «انسان العین» ترکیب اصیل ادبی آن است.
به فارسی
رایجترین و دقیقترین معادلهای فارسی این اصطلاح، «مردمک» یا «مردمِ دیده» است که در اشعار کهن فارسی نیز بسیار به کار رفته است.
در قرآن
عبارت «انسان العین» به صورت یک ترکیب پیوسته در قرآن کریم ذکر نشده است؛ با این حال، کلمات تشکیلدهنده آن یعنی «انسان» و «عین» (چشم) بارها به صورت جداگانه در آیات مختلف به کار رفتهاند.
جمعبندی و توضیح کامل انسان العین
عبارت «انسان العین» یکی از تعابیر کنایی و ظریف در زبان عربی و ادبیات عرفانی فارسی است. در ریشهشناسی لغوی، این اصطلاح به معنای «مردمک چشم» است؛ علت این نامگذاری آن است که وقتی انسان به چشم دیگری مینگرد، تصویر کوچک خود را در مردمک او میبیند، از این رو به آن آدمک یا انسانِ چشم میگفتند.
در حوزه عرفان اسلامی، به ویژه در مکتب ابنعربی و اشعار مولانا، این کلمه ابعاد عمیقتری به خود گرفته و به عنوان نماد «انسان کامل» مطرح شده است. عارفان معتقدند همانطور که مردمک چشم، نقطه مرکزی، حیاتی و عامل اصلی بینایی در بدن است، انسان کامل نیز واسطه دیدن حق و جاری شدن رحمت الهی در عالم هستی به شمار میرود.
بنابراین، این واژه پُلی میان یک واقعیت آناتومیک و یک مفهوم بلندمرتبه عرفانی است که اهمیت و جایگاه رفیع آگاهی و بینش را در جهانبینی شرقی نشان میدهد.