یعنی چه
سمیع در لغت صفت مشبهه یا صیغهٔ مبالغه از ریشهٔ شنیدن است؛ یعنی کسی که توانایی بسیار بالایی در شنیدن دارد و هر صوتی را بهخوبی درک میکند. این واژه همچنین به معنی اجابتکنندهٔ دعا نیز به کار میرود.
هم خانواده
این واژهها همگی از ریشهٔ ثلاثی مجرد «س م ع» در زبان عربی مشتق شدهاند و با مفهوم شنیدن و گوش دادن مرتبط هستند.
تلفظ
این کلمه با فتح ساد (سَ) و سکون میم و مدّ یاء تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، کلمهٔ «سمیع» به عنوان پاسخ پرسشهایی نظیر «شنوا» یا «از صفات خداوند» کاربرد دارد و دقیقاً ۴ حرف دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به صفت الهی سمیع از معادل صریح All-Hearing استفاده میشود.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی است و در این زبان با الف و لام معرفه به عنوان یکی از نامهای پروردگار شناخته میشود.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این واژه کلمات «شنوا»، «شنونده» و واژهٔ ادبی و کهن «نیوشا» هستند.
در قرآن
واژهٔ سمیع ۴۷ بار در قرآن مجید آمده است که در ۴۶ مورد آن مستقیماً به عنوان یکی از اسماء حسنی (نامهای خداوند) و غالباً همراه با صفات دیگری چون «علیم» (دانا) یا «بصیر» (بینا) ذکر شده است؛ مانند آیه «إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ».
نماد چیست
در فرهنگ و عرفان اسلامی، سمیع نماد حضور همیشگی، پنهاندانی و توجه کامل خداوند به رازونیازها، نجواها و حتی نیتهای قلبی بندگان است و به انسان یادآوری میکند که هیچ گفتاری از چتر آگاهی الهی پنهان نمیماند.
جمعبندی و توضیح کامل سمیع
واژهٔ «سمیع» یک صفت مشبهه با املای چهار حرفی و ریشهٔ عربی است که در لغتنامههای فارسی مانند دهخدا و معین به معنای «شنوا» و «بسیار شنونده» معنا شده است. این کلمه در ادبیات فارسی کاربرد گستردهای دارد و معادلهای اصیلی همچون نیوشا برای آن یافت میشود.
در فرهنگ اسلامی و متون قرآنی، السمیع به عنوان یکی از نامهای نیکوی خداوند جایگاه ویژهای دارد. تکرار چهل و هفت بارهٔ این واژه در قرآن که اکثراً در کنار صفت «علیم» آمده، بر شنوایی مطلق و علم بیانتهای الهی دلالت میکند.
این صفت مبالغهآمیز مفهوم تجلی آگاهی کامل پروردگار را به تصویر میکشد؛ به این معنا که خداوند نه تنها صداهای آشکار، بلکه نجوای پنهان و حتی خطورات قلبی و دعای بندگان را میشنود و به آنها پاسخ میدهد.