یعنی چه
واژهٔ «توشربا» یک ترکیب مرخم صفت مشبهه یا اسم فاعل در زبان فارسی است که از دو بخش «توش» (به معنی طاقت، توان و نیرو) و «ربا» (از مصدر ربودن، به معنی رباینده) تشکیل شده است. این اصطلاح برای توصیف کارها، شرایط یا مصایبی به کار میرود که بهشدت فرساینده هستند و تمام رمق و انرژی جسمی یا روحی انسان را به سرعت سلب میکنند.
تلفظ
این کلمه از دو بخشِ واژگانیِ پیشین تشکیل شده است؛ بخش اول با ضمه روی حرف تاء (تُوش) و بخش دوم با ضمه روی حرف راء (رُبا) به صورت روان و پشتسرهم تلفظ میشود.
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول کلمات متقاطع، واژهٔ «توش ربا» دقیقاً ۶ حرف دارد و به عنوان معادل کلماتی چون طاقتفرسا، فرساینده و جانگداز شناخته میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی از صفتهایی استفاده میشود که نشاندهنده تحلیل رفتن شدید قوای جسمانی و روانی فرد بر اثر کار یا فشار زیاد است.
به عربی
در زبان عربی از واژگانی که از ریشه جهد (تلاش بیش از حد) و نهک (ضعیف کردن بدن) مشتق شدهاند برای رساندن این مفهوم استفاده میشود.
در قرآن
عبارت ترکیبی «توش ربا» در متن قرآن مجید نیامده است. شایان ذکر است که واژهٔ عربی «الرِّبا» (به معنی سود مال و بهرهٔ باطل در معامله) در آیاتی نظیر آیه ۲۷۵ سوره بقره به چشم میخورد، اما این لفظِ فقهی هیچگونه ارتباط ساختاری، ریشهای یا معنایی با واژهٔ فارسی و مرکب «توشربا» ندارد.
جمعبندی و توضیح کامل توش ربا
واژهٔ «توشربا» ترکیبی زیبا و فصیح در زبان فارسی است که از بخش اول «توش» به معنای توان، بنیه و قدرت و بخش دوم «ربا» از مصدر ربودن ساخته شده است. اگرچه این واژه به صورت یک مدخل مستقل و سنتی در فرهنگهای لغت کلاسیک نظیر دهخدا یا معین ثبت نشده، اما از نظر ساختار دستور زبان فارسی کاملاً اصیل و معنادار است و در متون ادبی یا تعابیر نوقالب به مفهوم ربایندهٔ توان و فرسایندهٔ جان به کار میرود.
باید توجه داشت که در متون حقوقی یا فقهی، گاهی همنشینی دو کلمهٔ مجزای «توش» (به معنی درون آن) و «ربا» (بهرهٔ بانکی و مالی) ممکن است خطای دید ایجاد کند، اما در کاربرد ادبی، این واژه صفت مشبههای است برای هر امر جانکاه و کمرشکن که رمق انسان را میگیرد. این کلمه در جدول کلمات متقاطع با ۶ حرف شناخته میشود.
در مجموع، توشربا وضعیتی را توصیف میکند که در آن فرد بر اثر فشار زیاد جسمی، فکری یا روحی دچار فرسودگی کامل میشود. این واژه هیچ ریشه یا کاربرد قرآنی ندارد و تنها تشابه اسمی بخش دوم آن با واژه فقهی ربا، نباید موجب اشتباه در ریشهیابی کاملاً فارسی آن گردد.