یعنی چه
در تداول عامه و فرهنگ عامیانه، این اصطلاح کنایه از آدمهای شرور، بدذات، حیلهگر یا بسیار بازیگوش و نافرمان است. این عبارت معمولاً لحنی محاورهای و تند دارد و برای توصیف افرادی به کار میرود که رفتارهای ناشایست یا شیطنتآمیز شدیدی از خود نشان میدهند.
تلفظ
این عبارت ترکیبی در زبان فارسی به صورت «تُخمِ نابِسمِالله» تلفظ میشود که در آن واژه تخم به کسر مایل به واژه بعدی متصل میگردد.
در جدول
این کلمه در جداول کلمات متقاطع به عنوان نشانهای برای اشاره به فرد شرور، بدذات یا شیطانصفت به کار میرود و دقیقاً از ۱۲ حرف تشکیل شده است.
به انگلیسی
برای انتقال این مفهوم عامیانه در زبان انگلیسی میتوان از واژههایی مانند Imp یا Rascal برای جنبه شیطنت، و Wicked برای جنبه شرارت استفاده کرد.
به فارسی
معادلها و مترادفهای فارسی این اصطلاح در زبان محاوره و رسمی شامل واژههایی چون بدذات، شرور، شیطانصفت، بیبته، تخس، نانجیب و اصطلاح عامیانه تخمجن است.
در قرآن
خود این اصطلاح به این شکل در متن قرآن مجید وجود ندارد. با این حال، ریشه عقیدتی آن به باورهای عامه و متون فقهی درباره استحباب ذکر نام خدا (بسمالله) در امور مختلف برمیگردد که ترک آن در فرهنگ عامیانه به این صورت اصطلاحسازی شده است.
نماد چیست
این عبارت در فرهنگ عامه مردم ایران نمادی از شرارت، بدذاتی، ولگردی، نافرمانی و دوری از برکت و هدایت الهی به شمار میرود و نشاندهنده ویژگیهای منفی اخلاقی و رفتاری در یک فرد است.
جمعبندی و توضیح کامل تخم نابسم الله
اصطلاح «تخم نابسمالله» یک ترکیب عامیانه و محاورهای در زبان فارسی است که از واژه فارسی «تخم» (به مجاز یعنی نطفه یا فرزند) و عبارت عربی مسبوق به پیشوند سلبی «نا + بسمالله» ساخته شده است. این عبارت در فرهنگ عامه برای توصیف افراد شرور، حیلهگر، بدذات یا کودکان بسیار بازیگوش و حرفنشنو به کار میرود و لحنی متمایل به تحقیر یا سرزنش دارد.
ریشه این اصطلاح به یک باور قدیمی و مذهبی در فرهنگ توده برمیگردد؛ مردم معتقد بودند اگر هنگام انعقاد نطفه نام خداوند (بسمالله) آورده نشود، شیطان در آن اثر میگذارد و فرزند حاصل، شرور و نافرمان خواهد شد. از این رو، این باور ذهنی به مرور زمان در زبان محاوره به شکل یک اصطلاح کنایی برای افراد نانجیب یا بسیار تخس تثبیت شده است.
در مجموع، این ترکیب در لغتنامههای رسمی و معیاری مانند دهخدا یا معین به عنوان یک مدخل مستقل و استاندارد ثبت نشده است، اما به عنوان بخشی از فرهنگ شفاهی و زبانزدهای عامیانه ایران شناخته میشود و در حل جداول کلمات متقاطع نیز به عنوان یک عبارت ۱۲ حرفی کاربرد دارد.