یعنی چه
«اهورا مزدا» در زبان اوستایی به معنای «سرور دانا» یا «خدای خردمند» است. اصطلاح «نماد اهورا مزدا» معمولاً به همان نگارهٔ مشهور باستانی (مردی سالخورده با دو بال گشوده و حلقهای در دست) اشاره دارد که در افواه عمومی به «فروهر» معروف است؛ اما باستانشناسان آن را «فرّ کیانی» یعنی نماد شکوه پادشاهی و حمایت الهی میدانند، چرا که در آیین زرتشت، خداوند مجرد است و تصویری مادی ندارد.
تلفظ
تلفظ واژهبهواژهٔ این عبارت به صورت «نَماد» [namād]، «اَ هُورْ اِ» [ahurā] و «مَزْ دا» [mazdā] است که در مجموع به صورت روان «نَمادِ اَ هورا مَز دا» خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع سنتی و مدرن فارسی، پاسخ این راهنما دقیقاً عبارت ۱۳ حرفی «نماد اهورا مزدا» است. بسته به طراح جدول، گاهی از واژگان جایگزین مانند «فرّ کیانی» یا «فروهر» نیز استفاده میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به خود واژه از 'Ahura Mazda' (به معنی Wise Lord) و برای اشاره به نگاره و تصویر تصویری آن از واژگان 'Faravahar' یا 'Far-e Kiyani' استفاده میشود.
به فارسی
برگردان و معادلهای فارسی این عبارت شامل «نشان خدای حکیم»، «فرّ کیانی» (شکوه شاهانه) و «نگاره فروهر» است که همگی بیانگر اصالت، دانایی، نور و حقیقت در فرهنگ معنوی و ملی ایران باستان هستند.
در قرآن
لفظ «اهورا مزدا» به طور مستقیم در متن قرآن کریم وجود ندارد. با این حال، در آیه ۱۷ سوره حج از «مجوس» نام برده شده که مفسران و پژوهشگران ادیان آنها را همان زرتشتیان (پیروان اهورا مزدا) میدانند. همچنین از نظر معنایی، مفهوم سرور دانا با صفات «الربّ» و «الحکیم» در قرآن شباهت دارد.
نماد چیست
این نگاره نماد هویت معنوی ایران باستان است. بالهای سه ردیفی آن مظهر پندار، گفتار و کردار نیک هستند. حلقه دست او نشانه عهد و پیمان، و حلقه بزرگ کمرش نماد جاودانگی و گردش روزگار است. در مفهوم ژرفتر، اهورا مزدا مظهر نور، راستی (اشا) و خرد مطلق در برابر تاریکی و اهریمن است.
جمعبندی و توضیح کامل نماد اهورا مزدا
عبارت «نماد اهورا مزدا» در فرهنگ و تاریخ ایران باستان به دو جنبهی درهمتنیده اشاره دارد؛ از یک سو واژه اهورا مزدا به معنای «سرور دانا» تجلیبخش خدای یگانه، نور و حقیقت در جهانبینی زرتشتی است که در تقابل با اهریمن (مظهر شر و تاریکی) قرار میگیرد. از سوی دیگر، در حوزه باستانشناسی و هنر، این عبارت به نگارهی مشهور مرد بالدار اشاره دارد که اگرچه در میان عامه به فروهر معروف شده، اما دانشمندان آن را «فرّ کیانی» یا مظهر شکوه الهی و سلطنت ایرانی میدانند.
این نماد که ریشه در هنر بومیسازی شدهی بینالنهرین و مصر در دوران هخامنشیان دارد، با اجزای معناداری چون بالهای سهگانه (یادآور پندار، گفتار و کردار نیک) و حلقهی پیمان طراحی شده است. از آنجا که ذات اهورا مزدا در آیین زرتشت مجرد و فراتر از تصویر است، این نگاره بیشتر یک مظهر رمزی برای نمایش خرد، پادشاهی عادلانه و نظم کیهانی به شمار میرود و امروزه به عنوان یکی از شاخصترین نمادهای هویت ملی ایران شناخته میشود.