یعنی چه
معنعن در اصطلاح علم حدیث، به روایتی گفته میشود که در سلسلهٔ سند آن، راویان با لفظ «عَن» (از فلان، از فلان...) حدیث را نقل کرده باشند، بدون اینکه صراحتاً کلماتی مانند «شنیدم» یا «به من خبر داد» را به کار ببرند؛ به همین دلیل، اتصال یا عدم اتصال مستقیم راویان در این نوع حدیث نیاز به بررسی دارد.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت «مُعَنْعَن» (تلفظ: mu-an-an) است که اسم مفعول از فعل رباعی مجرد «عَنْعَنَ» محسوب میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع و طراحان سوال، کلمهٔ «معنعن» به عنوان پاسخ ۵ حرفی برای طراحانی است که مفهوم «حدیث زنجیرهای» یا «روایت با لفظ عن» را مد نظر دارند.
به انگلیسی
در منابع انگلیسی علوم اسلامی، این واژه به صورت لاتیننویسی Mu'an'an یا به صورت توصیفی نظیر Hadith with an 'an'anah' chain ترجمه میشود.
به فارسی
معادلهای فارسی دقیق این واژه در متون ادبی و اصطلاحی شامل «زنجیرهای»، «پیدرپی آمده»، «سخن جزءجزء شده» و «روایت واسطهای» است.
در قرآن
واژهٔ «مُعنَعن» با این ساختار در قرآن وجود ندارد؛ تنها حرف جرّ «عَن» به وفور در آیات قرآن کریم تکرار شده است و این اصطلاح خود مربوط به علوم حدیثی دوره های بعد است.
نماد چیست
در تحلیل علمی و نقد حدیث، این واژه نماد «سلسلهروایی غیرمستقیم» و گاهی نماد احتمال وجود واسطههای پنهان یا تدلیس در نقلقول نسل به نسل قلمداد میشود.
جمعبندی و توضیح کامل معنعن
واژهٔ «مُعَنْعَن» یک اصطلاح کاملاً تخصصی و علمی در حوزهٔ علوم اسلامی و به ویژه علم حدیث است. این کلمه از ریشهٔ حرف جرّ «عَن» (به معنیِ از) ساخته شده و در لغت به معنای سخنی است که در آن پیدرپی لفظ «عن» تکرار شده باشد. کاربرد اصلی آن برای توصیف احادیثی است که سند آنها به صورت «فلان از فلان از فلان...» ذکر شده و راویان صراحتاً به شنیدن مستقیم و شفاهی خود اشاره نکردهاند.
این اصطلاح کاربرد عامیانه، روزمره یا مدرن ندارد و در متن قرآن کریم نیز یافت نمیشود. بررسی صحت و اتصال اسناد معنعن یکی از مباحث کلیدی و ظریف در دانش رجال و درایه به شمار میرود، چرا که عدم تصریح به سماع (شنیدن مستقیم)، احتمال گسستگی در زنجیره ناقلان را مطرح میکند.