یعنی چه
بوتیمار پرندهای آبزی و ماهیخوار با گردنی نسبتاً کوتاه و منقاری بلند است که در کنار رودخانهها و باتلاقها زندگی میکند. در باور عامیانه گفته میشود این پرنده با وجود تشنگی شدید، از ترس اینکه آب رودخانه یا دریا تمام شود، آب نمیخورد.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه در زبان فارسی به صورت «بو - تی - مار» (Bu-ti-mar) است.
در جدول
در حل جدول کلمات متقاطع، اگر با سوالاتی نظیر «پرندهای که از غصه آب نمیخورد»، «مرغ غمخوار» یا «نام دیگر مالکالحزین» مواجه شدید، پاسخ دقیق آن کلمهٔ ۷ حرفی «بوتیمار» است. سایر پاسخهای احتمالی و هممعنی میتوانند «غمخورک» یا «هوقار» باشند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی، نزدیکترین معادل علمی و دقیق برای پرندهٔ بوتیمار واژهٔ «Bittern» (با نام علمی Botaurus stellaris) است. همچنین گاهی در متون عمومیتر آن را در دستهٔ «Heron» (حواصیلها) جای میدهند.
به عربی
معروفترین معادل بوتیمار در زبان و ادبیات عربی «مالکالحزین» است که به معنای دارندهٔ غم و اندوه است و دقیقاً همان بار معنایی بوتیمار در فارسی را دارد. در کاربردهای علمیتر و عمومی به این خانواده از پرندگان «بلشون» نیز میگویند.
به فارسی
این واژه خود ریشهای کاملاً فارسی دارد و از ترکیب «بو» (صاحب / دارای) و «تیمار» (غم و اندوه) ساخته شده است که در مجموع یعنی «صاحب اندوه». در زبان فارسی روان امروزی و ادبیات به آن «غمخورک»، «ماهیخوارک» یا در متون قدیمی «هوقار» نیز میگویند.
نماد چیست
در ادبیات کلاسیک فارسی، به ویژه در شاهکارهایی مانند «منطقالطیر» عطار نیشابوری، بوتیمار نماد انسانی است که گرفتار خست، بخل و غصههای خیالی است. او مظهر کسانی است که با وجود قرار داشتن در کنار دریای بیکران نعمت، به دلیل ترس بیهوده از پایان یافتن آن، نه خود بهرهای میبرند و نه اجازه میدهند دیگران از آن استفاده کنند.
جمعبندی و توضیح کامل بوتیمار
واژهٔ «بوتیمار» در فرهنگ و لغتنامههای فارسی نام پرندهای باتلاقی و ماهیخوار از خانواده حواصیلان است. ریشهٔ این واژه کاملاً فارسی بوده و از ترکیب دو بخش «بو» (تخفیفیافتهٔ بود، به معنای دارایِ یا صاحبِ) و «تیمار» (به معنای اندوه و غم) تشکیل شده است؛ بنابراین از لحاظ لغوی به معنای «صاحب غم» یا «غمخورک» است.
بیشترین شهرت بوتیمار به جایگاه نمادین آن در فرهنگ عامه و ادبیات کلاسیک ایران بازمیگردد. در افسانهها و حکایات، این پرنده پیوسته بر لب دریا و رودخانه مینشیند، اما به خاطر بخل و ترسِ از اینکه مبادا آب تمام شود، قطرهای از آن نمینوشد و همواره در اندوه و تشنگی به سر میبرد. معادل معروف آن در زبان عربی نیز «مالکالحزین» است که دقیقاً همین مفهوم پرندهٔ اندوهگین را منتقل میکند.
در شعر کهن فارسی، شاعران و عارفانی نظیر عطار نیشابوری از بوتیمار به عنوان نمادی برای انسانهای بخیل، کوتهفکر و کسانی که عمر خود را در اندوه بیهوده برای آینده و ترس از فقر تلف میکنند، استفاده کردهاند. این تمثیل زیبا و پربسامد، هشداری است برای انسان تا قدر لحظه و نعمتهای موجود را بداند و اسیر غصههای خیالی و حرص نگردد.