یعنی چه
واژه معیر بسته به نوع تلفظ دو معنای اصلی دارد؛ در حالت اول به معنی کسی است که عیار، میزان خلوص و ارزش طلا، نقره و مسکوکات را میسنجد و سره را از ناسره جدا میکند. در حالت دوم که یک اصطلاح فقهی و حقوقی است، به شخصی گفته میشود که مال خود را به طور رایگان و موقت به دیگری واگذار میکند تا از آن استفاده کند.
تلفظ
این واژه به دو صورت تلفظ میشود: ۱. مُعَیِّر (با فتح یا کسر یاء مشدد) در معنای عیارگر و سنجشگر. ۲. مُعِیر (به کسر عین و سکون یاء) در معنای امانتدهنده و بخشنده عاریه.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، واژه معیر به عنوان پاسخ برای راهنماهای «عیارگیر»، «سنجشگر طلا» یا «عاریهدهنده» کاربرد دارد و طول آن ۴ حرف است.
به انگلیسی
با توجه به دو کاربرد واژه، در متون فنی و متالورژی از واژه Assayer استفاده میشود و در متون حقوقی و قراردادها واژههای Lender و Bailor به کار میروند.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی است؛ در زبان عربی مُعَیِّر از ریشه (ع-ی-ر) و مُعِیر از ریشه (ع-و-ر) یا (ع-ی-ر) مشتق شده است و دقیقاً با همین ساختارها در حقوق و ادبیات عرب استفاده میشود.
به فارسی
برابرهای فارسی دقیق این واژه شامل «عیارگیر» و «شاقولدار» برای معنای اول، و «وامدهنده» یا «امانتدهنده بیمزد» برای معنای دوم فقهی آن است.
نماد چیست
در ادبیات و عرفان، معیر (عیارگیر) نماد ترازو، عدالت، داوری و توانایی تشخیص حقیقت از دروغ است. در حوزه اخلاق و فقه نیز معیر (عاریهدهنده) نماد روحیه بخشندگی، اعتماد و امانتداری در جامعه به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل معیر
واژه معیر از جمله کلمات دقیق و تخصصی زبان فارسی با ریشه عربی است که کاربرد دوگانهای دارد. در متون کهن، دیوانهای شعر و اصطلاحات بازار، این کلمه به صورت «مُعَیِّر» تلفظ شده و به فردی اشاره دارد که وظیفه خطیر سنجش خلوص سکهها و طلاها را بر عهده داشته است. این جایگاه در ادبیات استعاری فارسی، نشانی از حقجویی و تفکیک امر اصیل از بدل است.
از سوی دیگر، در فقه اسلامی و حقوق مدنی ایران، این واژه به صورت «مُعِیر» به کار میرود و به معنای شخصی است که یکی از اموال خود را برای مدتی معین و به طور رایگان در اختیار دیگری (مستعیر) قرار میدهد تا از منافع آن بهرهمند شود. شناخت تفاوت تلفظی و ریشهای این دو مفهوم، مانع از اشتباه گرفتن آن با واژههای همخانوادهای چون معیار و عیار میشود.