یعنی چه
نسنجیده گفتن به معنای سخن گفتن شتابزده، بیفکر و بدون ارزیابی و سنجش پیامدهای آن است. این اصطلاح زمانی به کار میرود که فرد پیش از اندیشیدن و سبکسنگین کردن کلام، زبان به سخن میگشاید که معمولاً با اشتباه یا پشیمانی همراه میشود.
تلفظ
ترکیب فعلی مصدری که از بخش اول «نسنجیده» (na-sanjide) و بخش دوم «گفتن» (goftan) تشکیل شده است.
در جدول
در حل جدولهای متقاطع، برای این مفهوم عناوینی چون گزافهگویی، نااندیشیده گفتن یا کترهای حرف زدن نیز به کار میرود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای حالت فعلی از عبارتهایی مانند to speak thoughtlessly یا اصطلاح to blurt out و برای حالت اسمی و صفتِ سخن از ill-advised speech یا rash statement استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی این مفهوم را با عباراتی که نشاندهنده عدم تدبر، شتابزدگی و نبود آرامش در کلام است بیان میکنند.
نماد چیست
در فرهنگ عامه و ادبیات کلاسیک فارسی، «تیرِ رهاشده از کمان» نماد اصلی سخن نسنجیده است؛ چرا که هر دو پس از پرتاب و بیان، دیگر هرگز به مبدأ خود بازنمیگردند. همچنین مفهوم «زبان سرخ» نمادی از بیاحتیاطی و آسیبهای ناشی از کلام نااندیشیده به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل نسنجیده گفتن
عبارت «نسنجیده گفتن» ترکیبی فعلی در زبان فارسی است که از صفت مفعولی منفی «نسنجیده» (برآمده از مصدر سنجیدن به معنای وزن کردن و ارزیابی) و مصدر «گفتن» ساخته شده است. این اصطلاح رفتار کلامی افرادی را توصیف میکند که بدون تامل، تدبر و آیندهنگری زبان میگشایند و عواقب و پیامدهای اجتماعی یا اخلاقی سخن خود را در نظر نمیگیرند.
در فرهنگ و ادبیات کلاسیک ایران، این پدیده همواره نکوهش شده و در برابر «سخن سنجیده» یا «قول سدید» قرار میگیرد. شاعران و حکما بارها تاکید کردهاند که سخن نسنجیده مانند تیری است که از کمان چله رها شده و دیگر راه بازگشتی ندارد و معمولاً ثمرهای جز پشیمانی، شرمساری و وارد کردن آسیب به روابط انسانی به همراه نخواهد داشت.