یعنی چه
این عبارت به معنای محیط، سرزمین یا مبدئی است که اندیشه و خرد از آن برمیخیزد؛ یعنی جایی که محل پیدایش، پرورش و رویش انسانهای فرزانه، عاقل و هوشمند است.
تلفظ
تلفظ این ترکیب به صورت «خاستگاه» (Khāst-gāh) به معنی محل برخاستن و منشأ، و «بِخرَدان» (Bekh-ra-dān) به عنوان شکل جمعِ واژه کهن «بِخرَد» (دارای خرد و عقل) است.
در جدول
این عبارت دقیقاً دارای ۱۶ حرف است و به عنوان یک اصطلاح ترکیبی یا پاسخ تشریحی در جدول کلمات متقاطع استفاده میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای برگردان بخش اول (خاستگاه) از واژگانی چون Origin ،Source یا Cradle و برای بخش دوم (بخردان) از Sages یا Wise people استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی برای رساندن مفهوم خاستگاه ترکیبات مهد، منشأ یا مبدأ، و برای کلمه بخردان واژههای الحکماء یا العقلاء به کار میروند.
به فارسی
از نظر واژهشناسی فارسی، «خاستگاه» واژهای مشتق-مرکب (خاست + گاه) به معنی محل پیدایش است و نباید با خواستگاه (از ریشه خواستن) اشتباه شود. «بخردان» نیز واژهای اصیل و مرکب از پیشوند «بـ» (به معنی دارنده) و «خرد» همراه با پسوند جمع «ان» است. این عبارت در کتاب ادبیات فارسی پایه هشتم (درس ارمغان ایران اثر دکتر میرجلالالدین کزازی) در توصیف ویژگیهای ایران ذکر شده است.
در قرآن
خود این عبارت یا کلمات دقیق آن به دلیل ریشه خالص فارسی در قرآن وجود ندارند؛ اما از نظر مفهومی، در قرآن بارها به ارزش تعقل اشاره شده و از عباراتی مانند «أُولِی الْأَلْبَابِ» (صاحبان عقل و اندیشه) یا «الْعَالِمُونَ» استفاده شده که کاملاً با مفهوم بخردان همراستا است.
نماد چیست
این عبارت در ادبیات حماسی و ملی، نماد چشمهٔ حکمت، آغاز دانایی و روشنایی عقل در برابر جهل است. این اصطلاح نشاندهنده تمدن و سرزمینی است که از دیرباز مهد پرورش دانشمندان، حکما و فرزانگان بوده است.
جمعبندی و توضیح کامل خاستگاه بخردان است
عبارت «خاستگاه بخردان است» به معنای فضا، سرچشمه یا سرزمینی است که انسانهای عاقل، فرزانه و هوشمند در آن رشد یافته و از آن برمیخیزند. این تعبیر زیبا ترکیبی از اصالت زبان فارسی را به نمایش میگذارد که در آن علم، اندیشه و عقلانیت به عنوان ارکان بنیادین یک جامعه یا کشور معرفی میشوند.
ریشه کاربرد ملموس این عبارت به ادبیات معاصر و کتابهای درسی (درس ارمغان ایران نوشته دکتر میرجلالالدین کزازی) بازمیگردد که در وصف خاک پاک ایران نگاشته شده است. ایران از دیرباز مهد پرورش دانشمندان، فیلسوفان و اندیشمندان بزرگی بوده که چراغ فرزانگی را روشن نگه داشتهاند.
تکتک اجزای این جمله نمادی از پویایی واژگان فارسی هستند؛ «خاستگاه» به معنای مبدأ و سرچشمه پدید آمدن و «بخردان» به معنای صاحبان خرد، به خوبی ارزش اندیشهورزی را منعکس میکنند و پیوند عمیقی با مفاهیم اصیل حکمت دارند.