یعنی چه
تباهی حاصلمصدر از «تباه» است و به وضعیت یا فرآیندی اشاره دارد که در آن یک شیء، یک مفهوم، یا جامعه دچار فساد، ویرانی، انهدام و نابودی میشود. این واژه در ادبیات فارسی علاوه بر خسارتهای مادی، به معنای پریشانی حال، زوال نظم و انحطاط اخلاقی نیز به کار میرود.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت «تَ با هی» (tabāhī) است که از واژهٔ فارسی میانه «تَپاه» (tapāh) به همراه پسوند اسمساز «ـی» ساخته شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، کلمهٔ «تباهی» به عنوان پاسخ یک پرسش ۵ حرفی با مفهوم نابودی مطرح میشود. همچنین بسته به تعداد حروف، واژگانی نظیر فساد، دمار، زوال و هلاکت نیز معادل آن هستند.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم تباهی در زبان انگلیسی، با توجه به سیاق متن از واژگان متعددی استفاده میشود؛ Ruin برای نابودی کامل، Decay برای زوال تدریجی و Corruption برای فساد اخلاقی یا ساختاری کاربرد دارد.
به عربی
در زبان عربی و مفاهیم قرآنی، واژهٔ فارسی تباهی معادلهای دقیقی دارد. برای نمونه، واژهٔ «فَساد» رایجترین معادل آن است (مانند آیه ۴۱ سوره روم) و واژههایی چون «تَبَار» و «تَبْذیر» نیز جنبههای خاصی از هلاکت و اتلاف را میرسانند.
به فارسی
واژگان مترادف فارسی و سره برای تباهی شامل خرابی، ویرانی، از هم پاشیدگی، آسیب، و پریشانی حال است. ریشهٔ دور این واژه در زبانهای ایرانی باستان به مفهوم گرما و سوزش مرتبط بوده که مجازاً به رنج و آسیب تغییر معنا داده است.
جمعبندی و توضیح کامل تباهى
واژهٔ «تباهی» یکی از مفاهیم عمیق در زبان و ادبیات فارسی است که ریشه در دوران فارسی میانه و کلمهٔ «تَپاه» دارد. این واژه دلالت بر فرآیند یا حالت از دست رفتن شایستگی، نظم، سلامت و کارایی یک پدیده دارد. تباهی میتواند جنبهٔ مادی داشته باشد (مانند ویرانی یک بنا یا فاسد شدن مواد) یا جنبهٔ معنوی و اخلاقی (مانند انحطاط فرهنگی و فروپاشی ارزشهای انسانی در جامعه).
در فرهنگ و ادبیات عرفانی ایران، تباهی به عنوان نقطهمقابل آبادی، نور، صلاح و رستگاری شناخته میشود. نمادهایی همچون «جغد» به نشانهٔ ویرانی، «مرداب» به نشانهٔ سکون و گندیدگی، و «پاییز» به عنوان مظهر زوال طبیعت، همواره برای تصویرسازی این مفهوم به کار رفتهاند. اگرچه این کلمه اصالتاً فارسی است و در متن قرآن نیامده، اما معادلهای دقیق مَفهومی آن مانند فساد، خسران و تبار بارها در آیات الهی برای هشدار به انسانها استفاده شده است.