یعنی چه
این اصطلاح در گیاهشناسی تخصصی به سرخسهای دانهدار (Pteridosmatophyta) اشاره دارد؛ گیاهانی فسیلی که حلقهای رابط میان نهانزادان بیدانه و پیدازادان دانهدار هستند. از سوی دیگر، این ترکیب میتواند یک اشتباه لفظی یا مسامحه علمی برای اشاره به گیاهان دانهدار (اسپرماتوفیتها) باشد، زیرا نهانزادان امروزی اساساً بدون دانه هستند و با هاگ تکثیر میشوند.
تلفظ
تلفظ این عبارت به صورت ترکیب اضافه «دانهیِ نَهانْزایان» است. واژه دانه با کسره اضافه به کلمه بعدی متصل میشود: [dāneh-ye nahān-zā-yān].
در جدول
در طرح سؤالات جدول کلمات متقاطع، این عبارت دقیقاً دارای ۱۳ حرف (بدون احتساب فاصله) است و معمولاً به عنوان پاسخ برای طراحان جدول یا به عنوان معادل سرخسهای دانهدار منقرضشده به کار میرود.
به انگلیسی
در متون علمی انگلیسی، برای اشاره به این گروه از گیاهان فسیلی از واژه Pteridosmatophyta یا اصطلاح عمومیتر Seed ferns استفاده میشود. اگر منظور کاربر گیاهان دانهدار مدرن باشد، واژه Spermatophytes صحیح است.
به عربی
در زبان عربی، اصطلاح علمی و دقیق برای این ساختار گیاهی منقرضشده «السرخسيات البذرية» (به معنی سرخسهای بذردار یا دانهدار) ترجمه شده است.
به فارسی
رایجترین و دقیقترین معادلهای فارسی برای این مفهوم علمی، عبارات «سرخسهای دانهدار» یا «گیاهان بذردار» هستند. از نظر واژهشناسی، این کلمه از ترکیب دانه (فارسی میانه) و نهانزا (معادل علمی کلماتی که با هاگ تولید مثل میکنند) ساخته شده است.
جمعبندی و توضیح کامل دانه نهانزایان
عبارت «دانه نهانزایان» از نظر علمی یک پارادوکس یا اصطلاح متناقض به شمار میرود، چرا که ویژگی اصلی گیاهان نهانزاد (Cryptogams)، نداشتن گل و تولید مثل از طریق هاگ به جای دانه است. با این حال، در تاریخ تکامل گیاهان، به گروهی از گیاهان آوندی منقرضشده که ظاهری شبیه به سرخس داشتند اما برخلاف سرخسهای امروزی، ساختاری شبیه به دانه تولید میکردند، «سرخسهای دانهدار» یا «دانه نهانزایان» گفته میشود.
از دیدگاهی دیگر در متون آموزشی، این اصطلاح ممکن است حاصل یک ترکیب نادقیق یا اشتباه تایپی میان دو مفهوم مستقل زیستشناسی یعنی «نهانزادگان» (گیاهان بدون دانه مثل سرخسها) و «گیاهان دانهدار یا اسپرماتوفیتها» (شامل نهاندانگان و بازدانگان) باشد. بنابراین در کاربردهای عمومی، منظور از آن اغلب همان گیاهان دانهدار مدرن است.
این واژه تخصصی در جدولهای کلمات متقاطع دقیقاً ۱۳ حرف دارد و در نمادشناسی علمی، به عنوان نمادی از «حلقه مفقوده»، «دوران گذار و تحول» و سیر تکاملی گیاهان از تکثیر هاگی به تکثیر دانهای در تاریخ زمین شناخته میشود.