یعنی چه
این واژه دو وجه معنایی متمایز دارد: در زبان عربی (کِنانة) به ظرف یا کیسه چرمی مخصوص نگهداری تیر (تیردان یا ترکش) گفته میشود که مجازاً نماد حفاظت و صیانت است. همچنین نام یکی از قبایل بزرگ و مشهور عرب (بنیکنانه) در دوران جاهلیت و صدر اسلام است. در زبان فارسی کهن (کَنانِه)، این واژه به عنوان صفت و به معنای مندرس، فرسوده و ضد نو به کار میرفته است.
تلفظ
در کاربرد عربی به صورت کِنانة (با کسر کاف و فتح نون اول) تلفظ میشود. در کاربرد اصیل و کهن فارسی به صورت کَنانِه (با فتح کاف) خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، این کلمه معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهای «تیردان»، «ترکش تیر» یا «قبیلهای از عرب» به کار میرود و خود واژه ۵ حرف دارد.
به انگلیسی
برای واژه عربی معادل دقیق آن در ابزار جنگی قدیم Quiver است و برای اشاره به قبیله تاریخی از نگارش Kinanah استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی، این واژه خود صورت اصلی است و کلماتی مانند جعبة نیز به عنوان مترادف برای ظرف تیرها استفاده میشوند.
به فارسی
برگردان دقیق مفهوم عربی آن به فارسی «تیردان» یا «ترکش» است. در متون منظوم کهن فارسی نیز خود این واژه به معنی مندرس و فرسوده استعمال شده است.
جمعبندی و توضیح کامل کنانة
واژه کنانة یک کلمه دووجهی با پیشینهای غنی در دو زبان عربی و فارسی است. در وجه عربی که شهرت بیشتری دارد، به معنای تیردان یا ترکش تیر است و از ریشه (ک-ن-ن) به معنی پوشاندن و محافظت کردن مشتق شده است. این واژه به دلیل کاربرد قبیلهای (بنیکنانه) در تاریخ اسلام اهمیت بالایی دارد و در ادبیات سیاسی جهان اسلام نیز کشور مصر را به دلیل موقعیت دفاعیاش «کنانة الله فی أرضه» (تیردان خداوند در زمین) مینامند.
از سوی دیگر، در زبان فارسی اصیل و کهن، کَنانِه با تلفظی متفاوت به معنای مندرس و کهنه است که در اشعار شعرای کلاسیک مانند سوزنی سمرقندی به کار رفته است. اگرچه خودِ این کلمه به صورت مفرد در قرآن نیامده، اما همخانوادههای قرآنی آن مانند أکنة و أکنان به مفاهیم پرده، پوشش و پناهگاه اشاره دارند.