یعنی چه
گذرندگی یک اصطلاح علمی و مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. این واژه به فرآیندی فیزیکی و زیستی اشاره دارد که در آن یک حلال خالص (معمولاً آب) به طور خودبهخودی از یک غشای نیمهتراوا (با تراوایی نسبی) از محیط رقیقتر (با غلظت کمتر ماده حلشونده) به محیط غلیظتر (با غلظت بیشتر ماده حلشونده) جریان مییابد تا غلظت دو طرف غشا به تعادل برسد.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت گُذَرَندَگی (gozandagi) است که از ترکیب بن مضارع «گذر» + پسوند صفتفاعلی «نده» + پسوند اسمساز «گی» شکل گرفته است.
در جدول
پاسخ دقیق برای این مدخل در جدول کلمات، خود واژه «گذرندگی» با ۷ حرف یا معادل مشهور علمی آن یعنی «اسمز» با ۴ حرف است.
به انگلیسی
در متون علمی و تخصصی انگلیسی، دقیقترین معادل برای پدیده گذرندگی واژه Osmosis است.
به عربی
در زبان عربی برای اشاره به این پدیده علمی از اصطلاحات تناضح یا خاصية أسموزية استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل گذرندگی
واژه گذرندگی یک اصطلاح نوپدید و مصوب در زبان فارسی معاصر است که ساختار آن از بن مضارع فعل گذشتن (گذر) به همراه پسوندهای صفتفاعلی و مصدر جعلی تشکیل شده است. این کلمه به عنوان جایگزین دقیق برای واژه بیگانه «اسمز» (Osmosis) در کتابهای درسی و متون علمی زیستشناسی و شیمی به کار میرود.
در کاربرد علمی، این پدیده نقش حیاتی در بقای سلولها و جانداران ایفا میکند؛ به طوری که جذب آب توسط ریشه گیاهان و بازجذب مایعات در کلیههای انسان همگی بر پایه قوانین فشار گذرندگی استوار هستند. در فرمولهای فیزیک و شیمی، این پدیده را با حرف یونانی پی بزرگ ($$\Pi$$) نمایش میدهند.
باید توجه داشت که اگرچه این واژه در متون ادبی یا ریشههای کهن به صورت مستقل ثبت نشده، اما ساختار معنایی آن کاملاً با واژگان همخانوادهاش مانند گذر، گذرا و گذرگاه همخوانی دارد. فرآیند معکوس آن نیز که در تصفیه آب کاربرد گستردهای دارد، با عنوان «وارونگذرندگی» (اسمز معکوس) شناخته میشود.