یعنی چه
ترکیب «ضرر و خسران» برای تأکید عمیق بر مفهوم زیانکاری به کار میرود. در این ترکیب، «ضرر» بیشتر به آسیبهای بیرونی، خسارتهای مالی و کاهش منافع اشاره دارد، در حالی که «خسران» به معنای از دست رفتن اصل سرمایه (بهویژه عمر و معنویت) و رو به تباهی رفتن است.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب عطفی به صورت «ضَ رَ رْ وَ خُسْ ران» (zarar va khosrān) است.
در جدول
در کلمات متقاطع، عبارت «ضرر و خسران» دقیقاً ۹ حرف دارد. بسته به طراح جدول، معادلهای کوتاهتر آن مثل زیان، خسارت یا نقصان نیز ممکن است مد نظر باشد.
به انگلیسی
برای ترجمه این مفهوم به انگلیسی با توجه به سیاق متن میتوان از واژگان Loss برای خسران و Harm یا Damage برای ضرر استفاده کرد.
به عربی
هر دو واژه ریشه عربی دارند؛ «ضرر» از ریشه (ض ر ر) و «خسران» از ریشه (خ س ر) گرفته شده است و در زبان عربی نیز به همین معانی کاربرد دارند.
در قرآن
واژه خسران و مشتقات آن بیش از ۶۰ بار در قرآن به کار رفتهاند؛ مانند آیه ۲ سوره عصر «إِنَّ الْإِنسَانَ لَفِي خُسْرٍ» که به زیانکاری انسان در تفریط سرمایه عمر اشاره دارد. همچنین تعبیر «خسران مبین» در آیات متعدد به معنی زیان آشکار و ابدی آمده است.
جمعبندی و توضیح کامل ضرر و خسران
عبارت «ضرر و خسران» یک ترکیب عطفی تأکیدی در زبان فارسی است که برای بیان بالاترین حد از دست رفتن منافع یا سرمایه به کار میرود. در تفکیک معنایی، ضرر به خسارتهای موضعی، بیرونی و مالی اشاره دارد، اما خسران مفهوم عمیقتری دارد و به معنای نابود شدن اصلِ سرمایه (چه مادی و چه معنوی و جانی) است.
در فرهنگ تجاری و سنتی، این ترکیب نمادی از ورشکستگی کامل و تهیدست شدن مادی است. از نگاه عرفانی، ادبی و قرآنی نیز این واژه نماد اصلی به هدر رفتن فرصت بیبازگشت عمر، دوری از حقیقت و سقوط معنوی انسان به شمار میرود.