یعنی چه
آدم قسیالقلب به فردی گفته میشود که قلب او دچار خشونت، سختی و نفوذناپذیری شده است. چنین شخصی در برابر درد و رنج دیگران، حقایق آشکار یا عواطف انسانی هیچگونه انعطاف، همدلی یا تأثیری از خود نشان نمیدهد و رحمت از دل او رخت بربسته است.
تلفظ
این ترکیب وصفی به صورت [آدَمِ قَسِیُّ الْقَلْب] تلفظ میشود. واژه «قَسِی» بر وزن فَعیل، صفت مشبهه از ریشه قساوت به معنی سختی است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این عبارت با توجه به تعداد حروف میتواند خود ترکیب «آدم قسی القلب» (۱۱ حرف) یا کلماتی چون سنگدل، بیرحم، شقی و تیرهدل باشد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای توصیف چنین فردی از اصطلاحات کنایی مربوط به سختی قلب یا نبودِ آن استفاده میشود.
به عربی
این اصطلاح ریشه در زبان عربی دارد و از تعابیر رایج برای اشاره به افراد فاقد رحمت و شفقت است.
در قرآن
اگرچه خود ترکیب «قسیالقلب» به این شکل در قرآن نیامده، اما ماده اصلی آن (قساوت) ۷ بار همراه با کلمه قلب به کار رفته است. معروفترین نمونه آن آیه ۷۴ سوره بقره است که دلهای لجبازان را توصیف میکند: «ثُمَّ قَسَتْ قُلُوبُكُمْ مِنْ بَعْدِ ذَٰلِكَ فَهِيَ كَالْحِجَارَةِ أَوْ أَشَدُّ قَسْوَةً» (سپس دلهای شما سخت شد، بسان سنگ یا سختتر از آن). همچنین در آیه ۱۳ سوره مائده به صورت «وَجَعَلْنَا قُلُوبَهُمْ قَاسِيَةً» (و دلهایشان را سخت گردانیدیم) جلوه کرده است.
جمعبندی و توضیح کامل آدم قسی القلب
عبارت «آدم قسیالقلب» در فرهنگ اخلاقی و ادبی، به فردی اشاره دارد که به دلیل مداومت بر ناپاکی، لجاجت یا ستمگری، چشمههای عاطفه، رحم و درک حقیقت در وجودش خشکیده است. این اصطلاح بار منفی شدیدی دارد و نشاندهنده سقوط اخلاقی انسان است.
در متون دینی و قرآنی، نماد این حالت «سنگ و صخره سخت» معرفی شده است؛ چرا که سنگ نفوذناپذیر است و باران هدایت یا عاطفه در آن اثری نمیگذارد. قسیالقلب بودن مانع بزرگی در برابر پذیرش حق و همدلی با همنوعان به شمار میرود.