یعنی چه
این واژه دو وجه معنایی عمده دارد: در ریشه عربی به معنی کمشنوایی، کری و سنگینی گوش است. در وجه دیگر، به عنوان دگرگونی واژه «ترشه»، به گیاه خوراکی ترشک یا طعم ترش و اسیدی اشاره دارد.
تلفظ
در معنای ناشنوایی و اصالت عربی به صورت طُرْشَة یا طَرَش تلفظ میشود. در کاربرد عامیانه و گیاهشناسی فارسی معمولاً به صورت طَرْشَه یا تَرْشَه خوانده میشود.
به انگلیسی
بسته به ریشه انتخابی کلمه، در مفهوم پزشکی و عارضه گوش معادل Deafness یا Hard of hearing است و در مصداق گیاهشناسی Sorrel نامیده میشود.
به عربی
در زبان عربی فصیح برای عارضه شنوایی از واژههای صمم و طرش استفاده میشود و برای گیاه خودروی ترشمزه، اصطلاح حماض بری به کار میرود.
به فارسی
برابرهای دقیق فارسی این واژه بر اساس معانی مختلف آن شامل کلمات «ناشنوایی»، «گوشگرانی»، «گیاه ترشک» و در برخی متون قدیمی معجم به معنی «تپانچه» یا «سیلی» است.
نماد چیست
در فرهنگ و کنایات عربی (به ویژه اصطلاح تطارش) نماد خود را به کری زدن و بیتوجهی ساختگی است. در فرهنگ عامیانه فارسی نیز به واسطه شباهت به ترشه، نماد چاشنی طبیعی، طعم تند و سبزیهای خودروی بهاری است.
جمعبندی و توضیح کامل طرشه
واژه طرشه یک کلمه چندوجهی با دو خاستگاه متفاوت است. از یک سو در متون لغوی و ریشههای عربی (ماده ط ر ش) به معنای عارضه ناشنوایی، کمشنوایی ملایم و سنگینی گوش به کار میرود که همخانوادههایی چون اطرش و تطارش دارد. در این سیاق، گاهی نیز در لغتنامههای کهن به معنی لطمه و سیلی زدن به صورت ثبت شده است.
از سوی دیگر در فرهنگ گویشی و بومی ایران، این کلمه گونهای از واژه «ترشه» یا «ترشک» تلقی میشود که به گیاهی خودرو، ترشمزه و اشتهاآور اشاره دارد که در طب سنتی و آشپزی کاربرد داشته است. این واژه در متن قرآن کریم به کار نرفته است.
در بازیهای کلماتی و جداول متقاطع، طرشه یک کلمه چهار حرفی است که بسته به راهنمای طراح، میتواند در قالب پاسخِ طراح به عنوان کری یا گیاه ترشک مد نظر قرار گیرد.