یعنی چه
کلام معتبر به معنی سخن، گفتار یا عبارتی است که قابل اعتماد، درست و پذیرفتهشده باشد. این ترکیب از دو واژهٔ «کلام» (سخن) و «معتبر» (دارای اعتبار) تشکیل شده و به کلامی اطلاق میشود که دارای ارزش قانونی، علمی، عقلی یا شرعی بوده و کاملاً مورد وثوق و قابل استناد باشد.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب به صورت «کَلامِ مُعْتَبَر» (kalām-e mo'tabar) است که در آن واژه اول با فتحه کاف و واژه دوم به صورت اسم مفعول از باب افتعال تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ دقیق برای نشانهٔ «سخن مستند و قابل اعتماد» با ۹ حرف، خود عبارت «کلام معتبر» است. واژههای همارز دیگری مانند سخن موثق یا قول سدید نیز ممکن است به کار روند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به سیاق متن (حقوقی، علمی یا عمومی) از ترکیبهای مختلفی برای رساندن این مفهوم استفاده میشود که رایجترین آنها Valid speech و Reliable word هستند.
به عربی
در زبان عربی این مفهوم عینا با اصطلاح «کلام معتبر» یا عبارات همارز مانند «قول موثق» بیان میشود که نشاندهنده اصالت و صحت گفتار است.
جمعبندی و توضیح کامل کلام معتبر
عبارت «کلام معتبر» ترکیبی وصفی متشکل از دو واژه با ریشه عربی است که وارد زبان فارسی شدهاند. واژه «کلام» از ریشه (ک ل م) به معنی سخن و «معتبر» از ریشه (ع ب ر) و اسم مفعول باب افتعال به معنی ارزیابیشده و دارای ارزش و اعتبار است. در نتیجه، این اصطلاح به هر نوع گفتار، نوشته یا شهادتی اشاره دارد که از فیلترهای سنجش حقیقت عبور کرده و میتوان در مباحث علمی، حقوقی و منطقی به آن تکیه کرد.
اگرچه خود این ترکیب به صورت صریح و لفظی در متن قرآن کریم نیامده است، اما مفاهیم کاملاً همارز و مترادف با آن بارها مورد تاکید قرار گرفتهاند؛ از جمله اصطلاح «قَوْلًا سَدِيدًا» در آیه ۹ سوره نساء که به معنی سخن استوار، محکم و درست است و یا «الْكَلِمُ الطَّيِّبُ» در آیه ۱۰ سوره فاطر که به سخنان پاکیزه و ارزشمند اشاره دارد.
در کاربردهای روزمره و تخصصی، این واژه پادزهری برای شایعه، سخن لغو و گفتار بیاساس است. وقتی در دادگاه، دانشگاه یا محافل دینی از کلام معتبر سخن به میان میآید، منظور مدرک یا بیانیهای است که صحت آن اثبات شده و شک و شبههای در آن راه ندارد. همخانوادههایی مانند اعتبار، تکلم، متکلم و معتمد همگی حول محور ارتباط مستند و اصیل شکل گرفتهاند.