یعنی چه
«شازه» در زبان عامیانه و گفتاری، شکل مخفف و شکسته از واژه «شاهزاده» یا «شازده» به معنی فرزند پادشاه و عضو خاندان سلطنتی است. همچنین در لغتنامههای معتبر مانند دهخدا، این واژه به عنوان تصحیف (غلط املایی و کپیبرداری کاتبان) از کلمه «شاره» به معنی نوعی پارچه، لباس ابریشمی یا دستار باریک در متون قدیمی شناخته میشود. در وجهی دیگر، گاهی به عنوان تلفظ عامیانه واژه عربی «شاذ» (به معنی نادر و استثنائی) نیز به کار میرود.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی با فتح زاء و هاء بیان حرکت (شازِه) تلفظ میشود.
در جدول
در مسابقات و جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این مدخل دقیقاً خودِ واژه «شازه» با ۴ حرف است. همچنین بسته به طراح جدول، کلماتی مانند شاره یا شازده نیز میتوانند به عنوان گزینههای جایگزین مد نظر قرار گیرند.
به انگلیسی
بسته به اینکه کاربرد واژه را مخفف شاهزاده بدانیم یا آن را معادل کلمات شاره و شاذ در نظر بگیریم، برگردانهای انگلیسی متفاوتی برای آن وجود دارد.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این کلمه شامل شاهزاده، ولیعهد، شاره (دستار و جامه ابریشمی) و شازده هستند که در موقعیتهای گفتاری یا متون کهن جایگزین آن میشوند.
نماد چیست
این کلمه در وجه عامیانه خود (مخفف شاهزاده) نماد طبقه اشرافی، قدرت، نسل سلطنتی و امتیازات ویژه اجتماعی است. در وجه ادبی و کهن خود (تصحیف شاره)، نشانهای از جامه فاخر و پوششهای ظریف ابریشمی به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل شازه
واژه «شازه» یک مدخل مستقل با معنای اصیل و ریشهدار در زبان فارسی معیار نیست. بررسی منابع واژهنامهای نشان میدهد که این کلمه عمدتاً در دو نقش ظاهر میشود؛ نخست به عنوان شکل گفتاری، شکسته و عامیانه از واژه «شازده» یا «شاهزاده» که به فرزندان پادشاهان و خاندان سلطنتی اشاره دارد.
نقش دوم این واژه که در لغتنامههای کهن مانند دهخدا به آن تصریح شده، یک خطای نگارشی یا «تصحیف» از کلمه «شاره» است. کاتبان قدیمی در نسخهبرداری از دیوان شاعرانی چون ناصرخسرو، به اشتباه حرف «ر» را «ز» ثبت کردهاند و به این ترتیب واژهای به شکل شازه پدید آمده که معنای واقعی آن همان شاره (نوعی لباس ابریشمی یا دستار فاخر) است. همچنین در برخی گویشها ممکن است با واژه عربی شاذ (نادر) همپوشانی تلفظی داشته باشد.