یعنی چه
حکایت کننده به معنی کسی است که داستان، قصه، سرگذشت یا ماجرایی را برای دیگران نقل یا بازگو میکند. این واژه همچنین در معنای «حاکی» و «نشاندهنده» نیز به کار میرود؛ یعنی شیء یا حالتی که از وضعیت، غم، شادی یا حقیقتِ امر دیگری خبر میدهد.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب واژگانی به صورت «حِکایَت کُنَندِه» است که از واژه عربی حِکایَت و صفت فاعلی فارسی کُنَندِه تشکیل میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، در صورت نیاز به پاسخ دقیق ۱۰ حرفی، خود عبارت «حکایت کننده» مد نظر است. برای تعداد حروف کمتر، کلماتی نظیر راوی، ناقل و قصهگو به کار میروند.
به انگلیسی
بسته به سیاق متن، اگر منظور بازگوکننده داستان باشد از واژههای مربوط به روایتگری و اگر منظور نشان دادن یک حالت باشد از صفات اشارهای استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی از اسم فاعلهای مشتق از ریشههای روایه، قصص و حکی برای رساندن این مفهوم استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل حکایت کننده
عبارت «حکایت کننده» یک صفت فاعلی مرکب در زبان فارسی است که از ترکیب واژه عربی «حکایت» (از ماده حکی به معنی نقل کردن و شبیهسازی) و پسوند فاعلی فارسی «کننده» ساخته شده است. این کلمه در درجه اول به انسانهایی اشاره دارد که حاملان اخبار، داستانها و تجربیات گذشته هستند و آنها را برای نسلهای بعدی بازگو میکنند. در ادبیات و عرفان، چنین شخصیتی به عنوان پل ارتباطی میان گذشته و حال و نماد انتقال حقیقت شناخته میشود.
در مرتبه دوم، این واژه کاربردی کنایی و مَجازی نیز دارد؛ به این ترتیب که اشیاء، حالات چهره یا نشانههای طبیعی میتوانند «حکایتکننده» از یک وضعیت درونی یا رویداد پنهانی باشند. برای مثال، عبارت «چشمانش حکایتکننده از غمی پنهان بود» نمونهای رایج از این نوع کاربرد در زبان و ادبیات معاصر است.
بررسی واژهنامهها نشان میدهد که این ترکیب فاقد متضاد مستقیم و واحد ثبتشده است، اما مفاهیمی چون کتمانکننده، پوشاننده یا مستمع در تقابل با ابعاد مختلف آن قرار میگیرند. همچنین خود واژه به صورت مستقیم در متن قرآن نیامده است، هرچند افعال هممفهوم با آن در قالب داستانهای پیامبران به وفور دیده میشود.