یعنی چه
ابن طاوس یک واژه با معنی مستقل لغوی نیست، بلکه یک اسم خاص (عَلَم) تاریخی است. این ترکیب در لغت از «ابن» (پسر) و «طاوس» (پرنده طاووس) ساخته شده و به معنای «فرزند طاووس» است. این لقب به جد بزرگ این خاندان یعنی ابوعبدالله محمد صیرفی داده شده بود که به دلیل زیبایی چهرهاش به طاووس معروف بود و پس از او فرزندان و نوادگانش به ابن طاوس یا آل طاوس مشهور شدند. معروفترین فرد این خاندان، سید رضیالدین علی بن موسی بن جعفر (صاحب کتاب لهوف) در قرن هفتم هجری است.
تلفظ
این ترکیب مضاف و مضافالیه عربی است و در زبان فارسی به صورت «اِبنِ طاووس» [ebne tâvus] با کسره اضافه در انتهای ابن و واو کشیده در طاوس تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنمای «عالم بزرگ شیعه صاحب کتاب لهوف» یا «فرزند طاووس»، کلمه ۷ حرفی «ابن طاوس» یا شکل ۸ حرفی آن یعنی «ابن طاووس» مد نظر قرار میگیرد.
به انگلیسی
در متون علمی، دانشنامهها و نگارشهای بینالمللی، نام این شخصیت و خاندان به صورتهای Ibn Tawus یا Ibn Tāwūs ثبت و شناخته میشود.
به فارسی
از آنجا که این واژه یک اسم خاص عربی است، برگردان تحتاللفظی فارسی آن «پسر طاووس» یا «فرزند طاووس» میشود، اما در اشاره به این خاندان تاریخی از عبارات «آل طاووس» یا «سادات طاوسی» استفاده میگردد.
نماد چیست
نام ابن طاوس در تاریخ و فرهنگ اسلامی-شیعی، نماد و یادآور بالاترین درجات زهد، تقوا، خداترسی، استجابت دعا و مناجاتهای پرفیض است. در مقابل، خود واژه مستقل «طاووس» در ادبیات فارسی نماد زیبایی، جلوهگری، شکوه و گاهی خودپسندی به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل ابن طاوس
واژه «ابن طاوس» یک اسم خاص (عَلَم) تاریخی است که به خاندانی بزرگ از علما، محدثان و فقهای شیعه در قرون ششم تا هشتم هجری اشاره دارد. واژه «ابن» در عربی به معنای پسر و «طاوس» معرب واژهای کهن به معنی پرنده طاووس است؛ این لقب در ابتدا به دلیل زیبایی چشمگیر به جد این خاندان داده شد و سپس روی نسل او ماند.
نامدارترین شخصیت این خاندان، سید رضیالدین علی بن موسی بن جعفر علوی حسنی (معروف به سید بن طاوس) است که در قرن هفتم هجری میزیست. او مفسر، ادیب و عارفی بزرگ بود که آثار ارزشمندی همچون کتاب «لهوف» (درباره مقتل امام حسین) و کتابهای متعدد در زمینه دعا و آداب بندگی از خود به یادگار گذاشت و در فرهنگ اسلامی به عنوان مظهر تقوا و ارتباط با ملکوت شناخته میشود.
این ترکیب زبانی در متن قرآن کریم نیامده است و از نظر ساختار ادبی یک ترکیب اضافی عربی محسوب میشود. در بازیهای فکری و جدول کلمات متقاطع، این واژه معمولاً به عنوان یک پاسخ ۷ یا ۸ حرفی در پاسخ به سوالاتی مربوط به مشاهیر و علمای مذهبی کاربرد دارد.