یعنی چه
آتون (Aten) در تاریخ و اساطیر مصر باستان، در اصل به معنای دیسک درخشان یا قرص خورشید است. در دوره پادشاهی نو و بهویژه در عهد آمارنه، این مفهوم توسط فرعون آمنهوتپ چهارم (که نام خود را به آخناتون تغییر داد) به عنوان خدای یگانه، برتر و خالق جهان اعلام شد که منشأ تمام حیات و انرژی در زمین است.
تنزّه/تلفظ
این واژه در زبان فارسی به صورت «آتون» تلفظ میشود. در زبان مصری باستان به صورت ỉtn (ایتم/اتن) نگارش میشده و در منابع انگلیسی به دو صورت Aten یا Aton ثبت شده است.
در جدول
در کلمات متقاطع و جدولهای کلمات، عبارت «اتون در مصر» اشاره به خود این عبارت ۹ حرفی یا خدای خورشید مصر باستان (آتون) دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی این واژه با املای Aten یا Aton شناخته میشود و از نظر مفهوم اساطیری معادل Disk of the Sun است.
به فارسی
معادل دقیق لغوی آن در زبان فارسی «قرص خورشید» یا «دیسک خورشید» است و در متون تاریخی و اسطورهشناسی به همان صورت «آتون» به کار میرود.
نماد چیست
نماد آتون یک دیسک یا قرص درخشان خورشید است که پرتوهای بلند آن به سمت پایین کشیده شده و در انتها به دستهای کوچک انسانی ختم میشوند. این دستها اغلب در حال بخشیدن حیات، نور و نماد «عنخ» (کلید زندگی) به فرعون و ملکه تصویر شدهاند که نشاندهنده انحصار واسطهگری شاه بین خدا و مردم است.
جمعبندی و توضیح کامل اتون در مصر
آتون یکی از کلیدیترین و منحصربهفردترین مفاهیم دینی در تاریخ مصر باستان است که با نام فرعون آخناتون و انقلاب مذهبی او گره خورده است. بر خلاف دیگر خدایان مصری که شکل انسان یا حیوان داشتند، آتون به صورت انتزاعی و در قالب قرص فیزیکی خورشید پرستش میشد و مظهر مادی و انرژیبخش جهان بود.
این آیین که به عنوان یکی از نخستین تلاشها برای برقراری یکتاپرستی یا گرایش توحیدی در تاریخ باستان شناخته میشود، پس از مرگ آخناتون توسط کاهنان قدرتمند آمون سرکوب شد و پایتخت جدید او (آختآتون) متروکه گشت. لازم به ذکر است که این واژه هیچ ارتباطی با کلمه عربی «أتون» به معنی تنور و کوره ندارد.