یعنی چه
این عبارت یک مصدر مرکب کهن و کمکاربرد در زبان فارسی است که به عمل غذا خوردن در ابتدای روز، بامداد یا زمان چاشت اشاره دارد.
تلفظ
تلفظ این ترکیب به صورت فتح غین و دال در واژه اول (غَدَا) و کسر گاف، را و فاء در واژه دوم (گِرِفْتَن) است.
در جدول
در جدولهای متقاطع این کلمه معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنمای «چاشت خوردن» یا «غذای بامداد میل کردن» کاربرد دارد.
به انگلیسی
با توجه به زمان میل کردن این وعده، نزدیکترین معادل انگلیسی آن صرف صبحانه یا نخستین وعده غذایی روز است.
به عربی
فعل تغذی در زبان عربی به معنی چاشت خوردن است. البته توجه شود که در عربی مدرن، غداء بیشتر به معنای ناهار استفاده میشود اما در ریشه کهن به طعام بامداد اشاره دارد.
به فارسی
برگردان و جایگزینهای روان فارسی این عبارت شامل اصطلاحاتی چون چاشتی خوردن، غدا کردن و تناول کردن غذای بامداد است.
جمعبندی و توضیح کامل غدا گرفتن
عبارت «غدا گرفتن» یکی از مصدرهای مرکب کهن و کمتر شنیده شده در زبان و ادبیات فارسی است. این ترکیب از واژه عربی «غَدَاء» (به معنی غذای بامداد یا چاشت) و فعل فارسی «گرفتن» (در معنای مجازیِ میل کردن یا برقرار کردن، مشابه روزه گرفتن) ساخته شده است و به طور دقیق به معنای تناول کردن نخستین وعده غذایی روز یا همان صبحانه خوردن است.
اگرچه خود این ترکیب فعلی به صورت مستقیم در متن قرآن مجید نیامده است، اما ریشه عربی آن یعنی واژه «غَدَاء» در آیه ۶۲ سوره مبارکه کهف به کار رفته که در آنجا نیز دقیقاً به معنای چاشت یا طعام صبحگاهی مسافران اشاره دارد. این واژه در اشعار و متون کهن فارسی نیز به عنوان یک تعبیر فصیح برای شروع روز با اطعام و کسب انرژی کاربرد داشته است.
امروزه این اصطلاح در زبان محاوره و نگارش مدرن فارسی جای خود را به واژگانی چون «صبحانه خوردن» داده است، اما همچنان در طراحی جدولهای کلمات متقاطع و بررسی متون کهن به عنوان یک آرایه زبانی ارزشمند و اصیل شناخته میشود.