یعنی چه
قمار به هر نوع بازی، معامله یا بختآزمایی گفته میشود که در آن بر اساس اتفاق و تصادف، یک طرف برنده مال یا پولی میشود و طرف دیگر آن را میبازد. این عمل در واقع یک بازی صفرجمع است که در آن سود یک نفر دقیقاً برابر با زیان دیگری است.
مترادف
واژههایی چون شرطبندی و بختآزمایی نزدیکترین معادلهای فعلی هستند. در زبان عربی و متون قرآنی از آن با نام «میسر» یاد شده و در فارسی کهن نیز واژه «منگ» به این معنی به کار میرفته است.
متضاد
این واژه متضاد مستقیم و ساختاریِ دقیقی ندارد؛ اما از نظر مفهومی، فعالیتهای اقتصادی بدون ریسک مفرط مانند تجارت مشروع، دادوستد عقلانی و کسب و کار واقعی که مبتنی بر تلاش و تولید هستند، در نقطه مقابل آن قرار میگیرند.
ریشه
این واژه از ریشه عربی «ق م ر» و مصدر «قِمار» یا «مُقامَره» گرفته شده است. در اصلِ لغت به معنی سپیدی ماه (قمر) بوده و گفته میشود به دلیل دگرگون شدن رنگ ماه یا سفید بودن تاسهای بازی در گذشته، به این نام خوانده شده است.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه با کسر حرف اول به صورت «قِمار» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژه Gambling برای کل مفهوم قمار و بازیهای کازینویی، و واژه Betting بیشتر برای شرطبندی روی مسابقات استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی علاوه بر خود واژه قمار، از واژه «المیسر» (از ریشه یُسر به معنای آسانی، چون مال بدون زحمت به دست میآید) استفاده میشود که در قرآن کریم نیز به کار رفته است.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی این واژه عیناً از ریشه عربی اقتباس شده و به صورت Kumar تلفظ و نگارش میشود.
به فارسی
معادلی که در زبان فارسی کهن یا روان برای این مفهوم به کار میرود «گروبندی» (شرط بستن بر سر یک گرو یا مال) و «بختآزمایی» است.
نماد چیست
در فرهنگ عمومی، قمار با ابزارهایی مانند تاس، ورقهای بازی (پاسور) و چرخ رولت نمادگذاری میشود. در ادبیات و اخلاق، این واژه کنایه و نمادی از ریسک مفرط، دلبستگی به مال ناپایدار دنیا، عاقبتسوزی و وابستگی به تصادف و شانس به جای کار و تلاش واقعی است.
جمعبندی و توضیح کامل قمار
قمار در لغت و فرهنگ عامه به معنای هرگونه بازی یا معاملهای است که در آن برد و باخت مالی بر اساس شانس، تصادف و قرعه تعیین میشود. این واژه که ریشهای عربی دارد، مفهوم دگرگونی و بختآزمایی را در خود نهفته دارد و در متون قرآنی و اسلامی با واژه «میسر» همپوشانی دارد که به دلیل به دست آمدن مال بدون زحمت و تولید، به شدت نهی شده است.
در فرهنگهای مختلف، قمار فراتر از یک بازی، به عنوان یک پدیده اجتماعی و روانشناختی شناخته میشود که با نمادهایی چون تاس و پاسور همراه است. این مفهوم در ادبیات کنایی همواره مظهرِ ریسک بیمحابا، تکیه بر بخت ناپایدار و از دست دادن سرمایه زندگی به امید سودهای بادآورده بوده است.