یعنی چه
این ترکیب یک عبارت وصفی و اصطلاحی کنایی در زبان فارسی است. اگرچه در ظاهر به معنای کوچک و بزرگ از نظر حجم یا جثه به نظر میرسد، اما در مفهوم کاربردی به معنای تمام جزئیات و کلیات، هر چیزی بدون استثنا، و بررسی همهجانبهٔ یک موضوع به کار میرود؛ به طوری که هیچ چیز از قلم نیفتد.
تنزع
تلفظ صحیح این ترکیب با ضمه روی حرف «ر» در واژهٔ درشت و سکون سایر حروف به صورت «رِیز و دُرُشت» انجام میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این عبارت با توجه به تعداد حروف، خود واژهٔ «ریز و درشت» (۸ حرف) یا مترادفهای آن است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن این مفهوم از عباراتی که بر جزئیات کامل یا شمول همهجانبه تاکید دارند استفاده میشود.
به فارسی
عبارات هممعنی و جایگزین در زبان فارسی شامل خرد و کلان، صغیر و کبیر، کوچک و بزرگ، و در اصطلاح عامیانه «سیر تا پیاز» است.
نماد چیست
در ادبیات و فرهنگ عامه، این عبارت کنایه و نمادی از بررسی دقیق، دادرسی عادلانه، شمول همهجانبه و جا نینداختن هیچ نکته یا فردی در یک موضوع است.
جمعبندی و توضیح کامل ریز و درشت
عبارت «ریز و درشت» یک ترکیب تقابلی اصیل در زبان فارسی است که هر دو جزء آن (ریز و درشت) ریشه در زبانهای ایرانی باستان و فارسی میانه (پهلوی) دارند. این اصطلاح در متون و گفتار روزمره نقشی کنایی و تأکیدی ایفا میکند تا بر کامل بودن و شمول همهجانبهٔ یک امر دلالت کند، به طوری که تمام ابعاد کوچک و بزرگ آن در نظر گرفته شده باشد.
اگرچه این عبارت به طور مستقیم در متن قرآن نیامده، اما از نظر ساختار مفهومی و معنایی کاملاً معادل ترکیب قرآنی «صَغِيرةً وَلَا كَبِيرَةً» (مانند آیه ۴۹ سوره کهف) است که به حسابرسی دقیق و رها نکردن هیچ عمل کوچک و بزرگی اشاره دارد. استفاده از این اصطلاح به مخاطب نشان میدهد که گوینده به تمام زوایا و سیر تا پیاز یک جریان آگاه است.