یعنی چه
شبکیهرنجوری نوزادان نارس یا رتینوپاتی نارسی، یک بیماری جدی چشمی است که عمدتاً در نوزادان متولد شده پیش از موعد (نارس) یا با وزن بسیار کم رخ میدهد. در این حالت، روند طبیعی رشد رگهای خونی حساس به نور در پشت چشم (شبکیه) دچار اختلال شده و رگهای غیرطبیعی و شکنندهای رشد میکنند. این رگهای جدید ممکن است دچار خونریزی شوند یا با ایجاد بافت اسکار (زخم)، باعث کشیدگی و جداشدگی شبکیه شوند که در صورت عدم درمان به موقع، نابینایی نوزاد را به همراه دارد.
تلفظ
تلفظ این عبارت به صورت «شَبَکیه (šabakiye) رَنجوریِ (ranjuri-ye) نوزادانِ (nowzādān-e) نارَس (nāras)» است. واژه رنجوری در زبان فارسی دقیقترین برگردان برای پسوند یونانی -pathy به معنای بیماری و رنجدیدگی بافت است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این عبارت دقیقاً خود «شبکیه رنجوری نوزادان نارس» با ۲۲ حرف (بدون احتساب فاصلهها) است. همچنین گزینههای کوتاهتری مثل «رتینوپاتی نارسی» نیز ممکن است مدنظر طراحان جدول باشد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی این اصطلاح تخصصی به صورت Retinopathy of Prematurity شناخته میشود که در متون پزشکی جهان به اختصار آن را ROP مینامند.
به فارسی
این اصطلاح یک ترکیب توصیفی-پزشکی مصوب و برگردان فارسی است. در جامعه پزشکی ایران، علاوه بر این واژه، اصطلاح «رتینوپاتی نارسی» یا «بیماری ROP» کاربرد بسیار رایجتری میان پزشکان و کادر درمان دارد.
نماد چیست
این اصطلاح پزشکی در متون ادبی نماد کلاسیکی ندارد؛ اما در کمپینهای بهداشتی و انجمنهای حمایت از کودکان، تصویر چشم نوزاد در کنار نوار بنفش یا صورتی (نماد جهانی نوزادان نارس) به عنوان نشان آگاهیبخشی درباره این بیماری و پیشگیری از نابینایی نوزادان استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل شبکیه رنجوری نوزادان نارس
شبکیهرنجوری نوزادان نارس که در اصطلاحات علمی بینالمللی با نام ROP شناخته میشود، یکی از مهمترین دلایل نابینایی قابل پیشگیری در کودکان است. این عارضه به دلیل تکامل نیافتن عروق خونی شبکیه در دوران جنینی رخ میدهد؛ چرا که نوزاد پیش از تکمیل این فرآیند متولد شده و قرارگیری در محیط خارج از رحم (بهویژه غلظت بالای اکسیژن در دستگاه) میتواند روند رشد رگها را مختل کند.
تشخیص این بیماری صرفاً از طریق غربالگریهای منظم چشمپزشکی در هفتههای نخست پس از تولد نوزادان نارس امکانپذیر است. از آنجا که بیماری در مراحل اولیه هیچ نشانه ظاهری در چشم نوزاد ندارد، معاینه دقیق توسط چشمپزشک مجرب تنها راه نجات بینایی کودک است.
در صورت تشخیص به موقع، این عارضه با روشهایی نظیر لیزردرمانی، تزریق داروهای خاص به داخل چشم یا جراحی عروق به خوبی کنترل و درمان میشود و از نابینایی دائمی کودک جلوگیری به عمل میآید.